1. Tăng cường hệ miễn dịch cơ thể

– Bước đầu tiên để phòng bệnh viêm mũi dị ứng tốt nhất là người bệnh cần đi khám chuyên khoa để xác định chính xác tác nhân gây ra dị ứng.

– Giữ ấm cơ thể, vùng mũi, họng, chân. Nhất là trong các thời điểm giao mùa.

–  Luôn đeo khẩu trang khi ra đường hoặc làm việc trong môi trường nhiều bụi, khói, hóa chất.

– Cần tắm gội sạch sẽ sau khi trở về nhà từ bên ngoài.

– Không hút thuốc lá.

– Vệ sinh mũi, họng thường xuyên bằng nước muối sinh lý chuyên dụng. Việc vệ sinh thường xuyên giúp hạn chế bụi, vi khuẩn bám và phát triển, hình thành nên các ổ viêm nhiễm tại các hốc mũi.

– Ngủ đủ giấc, khoảng 8 tiếng/ ngày. Cơ thể khi ngủ được thư giãn, thải độc, phụ hồi lại sau một ngày dài hoạt động. Ngủ không đủ giấc làm gia tăng nguy cơ gián đoạn hoạt động của một số cơ quan. Điều này có thể khiến cơ thể tích tụ các độc tố gây hại cho cơ thể.

– Uống đủ từ 2 đến 2,5 lít nước một ngày. Nước có vai trò đảm bảo cơ thể hoạt động một cách trơn tru. Nếu không uống đủ nước cơ thể sẽ không thể hoạt động bình thường, làm gia tăng nguy cơ bệnh tật.

2. Đảm bảo môi trường an toàn

– Vệ sinh vật dụng cá nhân như chăn, ga, gối,… thường xuyên. Hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, bụi ở trong nhà.

– Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, mở cửa thông thoáng, đón ánh nắng mặt trời.

– Không nên sinh hoạt trong môi trường ẩm ướt, khả năng thông khí kém. 

– Hạn chế tiếp xúc với động vật như chó, mèo. Không nuôi động vật trong nhà.

– Không trồng hoa trong nhà hoặc xung quanh nhà.

Hiện nay, việc điều trị viêm mũi dị ứng chủ yếu là điều trị triệu chứng. Vì vậy, để giảm thiểu ảnh hưởng của bệnh đến sức khỏe và cuộc sống cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng bệnh viêm mũi dị ứng từ trong cơ thể đến môi trường bên ngoài. Khi bắt đầu có triệu chứng bệnh cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để thăm khám và điều trị.

CN. Vũ Thị Anh Đào

Bài viết Các biện pháp phòng bệnh viêm mũi dị ứng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Viêm mũi dị ứng bội nhiễm là gì?

Viêm mũi dị ứng xuất hiện khi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng như phấn hoa, bụi, lông động vật… kích thích và làm tổn thương niêm mạc mũi. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus phát triển hình thành các ổ viêm nhiễm. Các ổ viêm này không được điều trị làm gia tăng mức độ tổn thương niêm mạc người bệnh và các triệu chứng bệnh trở nên nặng nề hơn. Đây là tình trạng viêm mũi dị ứng bội nhiễm. 

Viêm mũi dị ứng bội nhiễm là biến chứng nhẹ của viêm mũi dị ứng. Nếu không điều trị đúng có thể dẫn đến một số biến chứng khác như:

• Viêm xoang: Các dịch viêm có thể chảy từ hốc mũi sang các xoang và ngược lại. Điều này gây nên tình trạng viêm xoang với các triệu chứng như đau đầu, nhức mắt, nghẹt mũi,…
• Viêm họng: Dịch viêm từ mũi chảy xuống họng, gây kích ứng niêm mạc họng gây nên các triệu chứng: ho, rát, đỏ họng.
• Viêm thanh quản: Triệu chứng nghẹt mũi dẫn đến người bệnh thường xuyên phải thở bằng miệng. Thanh quản phải tiếp xúc với không khí lạnh có thể dẫn đến tình trạng viêm, tổn thương thanh quản.
• Viêm tai giữa: Dịch viêm từ hốc mũi di chuyển đến vòi nhĩ gây nên viêm tai.

2. Triệu chứng của viêm mũi dị ứng bội nhiễm

Viêm mũi dị ứng bội nhiễm có đầy đủ các triệu chứng như viêm mũi dị ứng thông thường. Tuy nhiên, các triệu chứng này nặng nề hơn và ảnh hưởng lớn hơn đến cuộc sống người bệnh.

• Hắt hơi: Người bệnh hắt hơi liên tục, hắt hơi cả một tràng dài. Kèm theo đó có thể có triệu chứng đau tức ngực, chảy nước mắt.
• Sổ mũi: Người bị viêm mũi dị ứng bội nhiễm dịch mũi đặc, có màu vàng hoặc xanh, có mùi hôi.
• Nghẹt mũi: Người bệnh có thể nghẹt mũi một bên hoặc cả hai bên mũi. Tình trạng này có thể gia tăng khi người bệnh gặp thời tiết lạnh hoặc ngồi phòng điều hòa.
• Ngứa mũi: Các dị nguyên kích thích niêm mạc mũi gây nên tình trạng ngứa mũi, khó chịu mũi.
• Ngoài ra, tình trạng bội nhiễm vi khuẩn, virus có thể gây nên một số triệu chứng ở các cơ quan lân cận như: Sốt, đau đầu, cảm giác ù tai, đầy tai, viêm họng, đau mắt, ngứa mắt.

3. Điều trị viêm mũi dị ứng bội nhiễm

Người mắc viêm mũi dị ứng cần được thăm khám và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp tại nhà để hỗ trợ quá trình điều trị.

3.1. Biện pháp hỗ trợ điều trị viêm mũi dị ứng bội nhiễm tại nhà

• Đánh răng, súc miệng sạch sẽ bằng nước ấm để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, virus.
• Nhỏ mũi hằng ngày bằng nước muối sinh lý để làm thông thoáng đường thở và các hốc mũi chứa dịch viêm.
• Uống đủ 2 đến 2,5 lít nước/ ngày đảm bảo quá trình chuyển hóa trong cơ thể ổn định.
• Ăn đủ chất, trong khẩu phần ăn cần có đủ 4 nhóm chất bao gồm tinh bột, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất.
• Bổ sung thực phẩm chứa nhiều vitamin và khoáng chất (tỏi, hành tây, gừng, mật ong,…), thực phẩm nhiều kẽm (thịt bò, nấm, bí ngô, các loại đậu,…), để tăng cường hệ miễn dịch.
• Các loại hải sản đông lạnh dễ sản sinh Histamin nên được khuyến cáo không sử dụng cho người mắc viêm mũi dị ứng bội nhiễm. 

3.2. Thuốc điều trị viêm mũi dị ứng bội nhiễm

Trong quá trình điều trị các bác sĩ có thể sử dụng một số loại thuốc dưới đây:

• Thuốc kháng Histamin: Cetirizine, Loratadine,…giảm triệu chứng kích ứng như hắt hơi.
• Kháng sinh: Amoxicilin, erythromyxin,… tiêu diệt, ngăn chặn vi khuẩn sinh sôi và phát triển.
• Thuốc giảm viêm: Methylprednisolon, Prednisolon,…
• Thuốc long đờm: Dextromethorphan, Terpin – codein,…

Viêm mũi dị ứng bội nhiễm khó điều trị hơn so với viêm mũi thông thường. Nếu không điều trị đúng có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt của người bệnh. Vì vậy, người mắc viêm mũi dị ứng bội nhiễm cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa để có phương án điều trị phù hợp.

CN. Vũ Thị Anh Đào

Bài viết Viêm mũi dị ứng bội nhiễm- biến chứng khó lường đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Tác dụng của nước muối trong chữa viêm mũi dị ứng

Nước muối có khả năng sát khuẩn, làm sạch vết thường, giảm nguy cơ viêm nhiễm. Nguyên nhân chính gây nên viêm mũi dị ứng là do các dị nguyên như vi khuẩn, nấm, virus tồn tại và sinh sản trong xoang mũi. Nước muối được sử dụng làm chất sát khuẩn, làm sạch các hốc xoang, hốc mũi, loại bỏ một phần các tác nhân gây dị ứng ra khỏi cơ thể. Từ đó làm giảm các triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi ở người bệnh.

Nước muối bao gồm nước muối tự pha bằng muối ăn tại nhà và nước muối sinh lý đã được pha sẵn. Hiện nay nước muối sinh lý thường được các bác sĩ khuyên dùng bởi tính ổn định và vô khuẩn cao. Chữa viêm mũi dị ứng bằng nước muối thích hợp sử dụng cho tất cả các đối tượng như người già, trẻ em, phụ nữ mang thai và cho con bú… Tuy nhiên không sử dụng nước muối quá 2 lần/ngày.

2. Các cách chữa viêm mũi dị ứng bằng nước muối đúng nhất

Nên sử dụng nước muối sinh lý NaCl 0,9% là dung dịch đẳng trương, có nồng độ thẩm thấu tương đương với tế bào con người, đây cũng là dung dịch có tính vô khuẩn cao, giảm  nguy cơ viêm nhiễm. Trong trường hợp không có nước muối sinh lý có thể pha nước muối theo tỉ lệ 9g muối và 100ml nước sạch. 

2.1 Xịt rửa vùng mũi bằng nước muối

Chuẩn bị:

• Nước muối.
• Xi lanh vô khuẩn dùng một lần (đã bỏ kim tiêm).

Quy trình thực hiện:

• Rửa tay sạch sẽ.
• Dùng xi lanh hút dung dịch nước muối.
• Ngồi trên ghế, đưa người về phía trước.
• Nghiêng đầu 45 độ về phía đối diện bên mũi chuẩn bị xịt.
• Đưa vòi xi lanh vào ống mũi và xịt nhẹ nhàng lượng nước muối vừa đủ. Trong khi xịt há miệng to để nước muối không chảy vào tai.
• Thực hiện xịt 2 lần/ bên mũi.
• Sau khi xịt xong để nước muối và dịch mũi tự chảy ra. Có thể dùng tay hỷ nhẹ để toàn bộ dịch trong mũi chảy ra hết, không bị còn ứ đọng trong hốc mũi.

2.2 Kết hợp nước muối và nước ép tỏi

Theo Đông y, tỏi có vị cay, tính ấm có tác dụng  sát trùng, giải độc. Tỏi có chứa các chất như allicin, liallyl sulfide,…có tác dụng ngăn cản sự phát triển và tiêu diệt các loại vi khuẩn, nấm gây bệnh. Tỏi kết hợp với nước muối có tác dụng như loại kháng sinh tự nhiên làm giảm các triệu chứng viêm mũi dị ứng trong thời gian ngắn. 

Chuẩn bị:

• 3-4 tép tỏi.
• Vải xô mềm.
• Nước muối.
• Xi lanh vô khuẩn dùng một lần (đã bỏ kim tiêm).

Quy trình thực hiện:

• Rửa tay sạch sẽ.
• Tỏi bóc vỏ, dùng cối giã nát.
• Dùng vải xô ép tỏi vừa giã lấy nước cốt.
• Pha dung dịch nước ép tỏi: nước muối theo tỉ lệ 1:2.
• Dùng xi lanh hút dung dịch nước muối tỏi vừa pha.
• Ngồi trên ghế, đưa người về phía trước.
• Nghiêng đầu 45 độ về phía đối diện bên mũi chuẩn bị xịt.
• Đưa vòi xi lanh vào ống mũi và xịt nhẹ nhàng lượng dung dịch muối tỏi vừa đủ. Trong khi xịt há miệng to để dung dịch không chảy vào tai.
• Thực hiện xịt 2 lần/ bên mũi.
• Sau khi xịt xong để dung dịch muối tỏi và dịch mũi tự chảy ra. Có thể dùng tay hỷ nhẹ để toàn bộ dịch trong mũi chảy ra hết, không bị còn ứ đọng trong hốc mũi.

3. Lưu ý khi sử dụng nước muối điều trị viêm mũi dị ứng

Mặc dù nước muối được coi là một trong những phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên không nên quá lạm dụng phương pháp này tránh dẫn đến tình trạng tổn thương niêm mạc, mũi ẩm ướt trong thời gian dài tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Phương pháp này chỉ hỗ trợ làm sạch hốc mũi, giảm các triệu chứng tức thời của người bệnh. Do đó, để chữa viêm mũi dị ứng bằng nước muối hiệu quả nhất cần lưu ý một số điều sau đây.

• Chữa viêm mũi dị ứng bằng nước muối hiệu quả tốt nhất khi vừa có dấu hiệu bệnh. Nếu bị nặng cần đến cơ sở y tế thăm khám và điều trị theo phác đồ của bác sĩ, nước muối chỉ đóng vai trò hỗ trợ và dẫn thuốc trong trường hợp này.
• Khi sử dụng nước muối cần xịt đúng cách, nhẹ nhàng. Tránh để nước muối chảy vào tai.
• Không sử dụng nước muối quá 2 lần/ngày và không quá 5 ngày/ đợt dùng.
• Nên sử dụng nước muối sinh lý NaCl 0,9% thay cho nước nước muối tự pha.
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài để tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng như phấn hoa, khói bụi,…
• Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên, ngăn vi khuẩn phát triển.
• Giữ tinh thần thoải mái, ăn uống đủ chất.

Hiện nay, trên thực tế chưa có phương pháp điều trị tận gốc của viêm mũi dị ứng. Các phương pháp đều tập trung làm giảm triệu chứng và giúp người bệnh thoát khỏi những khó chịu và phiền toái do bệnh viêm mũi dị ứng gây ra. Dùng nước muối sinh lý để điều trị viêm mũi dị ứng cũng là một trong các phương pháp hỗ trợ nhằm cải thiện triệu chứng an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên khi bị viêm mũi dị ứng bạn vẫn nên chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa để có phương án điều trị phù hợp nhất.

CN. Vũ Thị Anh Đào

Bài viết Chữa viêm mũi dị ứng bằng nước muối hiệu quả đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi, tại sao không?

Viêm mũi dị ứng là bệnh tương đối lành tính, thường không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe con người. Đây là bệnh lý hô hấp thường gặp, bệnh xảy ra do tiếp xúc với các dị nguyên gây dị ứng như phấn hoa, khói bụi,…Bệnh xảy ra quanh năm, có thể gặp ở mọi lứa tuổi khác nhau. Các triệu chứng bệnh gây nên một số ảnh hưởng đến cuộc sống người bệnh như buồn ngủ, mệt mỏi.

Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng có thể tự biến mất mà không cần điều trị. Tuy nhiên, cũng giống như các bệnh có tính chất cơ địa khác, viêm mũi dị ứng không thể điều trị hoàn toàn. Hầu hết các thuốc đang được sử dụng hiện tại chỉ có tác dụng làm giảm triệu chứng. Việc sử dụng thuốc trong thời gian dài có một số tác dụng phụ không mong muốn. Chính vì vậy các phương pháp tự nhiên được tận dụng đối với các bệnh lý mạn tính như viêm mũi dị ứng.

Theo Đông Y, tỏi có vị cay, có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng, ức chế vi khuẩn phát triển. Allicin là một trong những hoạt chất quan trọng và hoạt động mạnh nhất của tỏi. Allicin được hình thành từ Allin tồn tại sẵn trong tỏi kết hợp với enzym Amilase khi nghiền, băm nát tỏi. Allicin có khả năng ức chế lên đến 70 loại vi khuẩn, virus khác nhau. Khả năng kháng khuẩn của Allicin tương đương 1/5 thuốc penicillin và 1/10 thuốc tetracycline. 

Ngoài ra, tỏi còn có các khoáng chất khác như Canxi, Phospho, vitamin C,… tăng cường sức đề kháng, hệ miễn dịch.

Nhờ các thành phần trên, tỏi được ưu tiên lựa chọn như phương pháp điều trị thay thế thuốc đối với bệnh nhân viêm mũi dị ứng.

2. Các cách chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi

Để tận dụng hết các công dụng của tỏi, người bệnh cần lựa chọn phương pháp sử dụng tỏi phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại. Dưới đây là một số phương pháp thường được sử dụng để chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi:

2.1. Ăn tỏi sống

Đây được xem là phương pháp chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi đơn giản và dễ thực hiện nhất. Ăn tỏi sống giúp cơ thể hấp thụ được toàn bộ các dưỡng chất có trong tỏi.

Trong các bữa ăn, nhai 2-3 tép tỏi sống đã bóc vỏ và rửa sạch. Trong trường hợp tỏi sống có vị hăng và khó ăn có thể giã nát thêm vào nước chấm. Có thể thêm tỏi làm gia vị các món xào, nấu,… Tuy nhiên việc nấu chín sẽ làm giảm tác dụng của tỏi chỉ còn khoảng 60%.

2.2. Xông hơi chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi

Xông hơi là phương pháp chữa viêm mũi dị ứng được nhiều người lựa chọn. Hơi nước kết hợp với Allicin trong tỏi được đưa vào sâu trong các hốc mũi, hốc xoang. Xông hơi làm thông thoáng các hốc xoang, hốc mũi cùng với đó ức chế vi khuẩn phát triển, giảm tình trạng viêm nhiễm. Ngoài ra xông hơi còn là phương pháp an toàn khi không làm tổn thương niêm mạc mũi người bệnh. Dưới đây là các bước thực hiện xông hơi chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi.

Chuẩn bị:

• 01 củ tỏi bóc vỏ, rửa sạch, đập giập.
• 01 lít nước sạch.
• 02 thìa cà phê muối.
• 01 khăn trùm đầu.
• 01 chai nước muối sinh lý.

Các bước thực hiện

• Đun sôi nước, cho tỏi và muối đã chuẩn bị vào.
• Dùng khăn trùm kín cả đầu và xoong nước đã đun.
• Thực hiện xông mũi trong vòng 10-15 phút. Trong khi xông dùng tay xì mũi cho toàn bộ dịch mũi ứ đọng được loại bỏ.
• Sau khi xông, dùng nước muối rửa sạch mũi với nước muối sinh lý.
• Thực hiện xông mũi 1-2 lần/ngày, không thực hiện xông quá 5 ngày/đợt bệnh.

2.3. Chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi và mật ong

Mật ong có tính kháng khuẩn, phục hồi niêm mạc bị tổn thương. Ngoài ra, mật ong còn cung cấp các dinh dưỡng thiết yếu cho cơ thể. Kết hợp mật ong và tỏi làm tăng cường khả năng điều trị các bệnh lý hô hấp trong đó có bệnh viêm mũi dị ứng.

Chuẩn bị:

• 100g tỏi.
• 200g mật ong nguyên chất.
• Bình thủy tinh có nắp đậy.

Các bước thực hiện:

• Tỏi bóc vỏ, rửa sạch, để ráo nước.
• Cho tỏi và mật ong vào bình thủy tinh, đậy kín, để nơi thoáng mát 15-20 ngày.
• Khi dùng, lấy 1-2 thìa dung dịch mật ong đã ngâm ăn cùng 2-3 tép tỏi để tăng cường sức đề kháng và chữa các bệnh đường hô hấp như ho, viêm mũi dị ứng,…

2.4. Bổ sung tỏi trong bữa ăn

Các khoáng chất, vitamin C, kẽm, phospho,… có trong tỏi hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể, cải thiện sức khỏe. Bổ sung tỏi trong bữa ăn hàng ngày có tác dụng làm giảm các triệu chứng của viêm mũi dị ứng và phòng ngừa các bệnh liên quan đến đường hô hấp khác.

Để quá trình chữa bệnh viêm mũi dị ứng bằng tỏi đạt hiệu quả cao nhất nên kết hợp cùng các thực phẩm nâng cao sức khỏe khác như rau xanh, trái cây, sữa chua,… Hạn chế các thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng như tôm, cua, kiêng sử dụng rượu bia và các chất kích thích.

2.5. Một số lưu ý khi chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi

• Các phương pháp chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi chỉ là biện pháp hỗ trợ, tăng cường hệ thống miễn dịch. Các phương pháp này không có tác dụng thay thế cho các phương pháp điều trị được chỉ định bởi bác sĩ.
• Các phương pháp chữa viêm mũi dị ứng được truyền miệng, chưa được kiểm chứng chính xác. Cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên môn trước khi sử dụng bất kỳ phương pháp điều trị nào.
• Trong tỏi có nhiều tinh dầu, khi sử dụng quá liều có thể dẫn đến tổn thương niêm mạc mũi. Do đó chỉ sử dụng lượng tỏi vừa đủ tránh nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
• Allicin được coi như loại kháng sinh tự nhiên, nếu có tiền sử dị ứng kháng sinh nên cân nhắc kỹ trước khi sử dụng.
• Không chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi đối với người có bệnh lý rối loạn đông máu.
• Kết hợp tỏi cùng các biện pháp nâng cao sức khỏe, tăng cường miễn dịch, giữ ấm cho cơ thể để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.

Chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi là một trong những phương pháp an toàn, tiết kiệm khi sử dụng nguyên liệu tự nhiên. Tuy nhiên, các phương pháp dân gian, truyền miệng không thể thay thế các can thiệp y khoa đã được kiểm chứng lâm sàng. Vì vậy để đạt hiệu quả tối ưu nên kết hợp song song các biện pháp y tế và phương pháp dân gian trong quá trình điều trị.

Bài viết Chữa viêm mũi dị ứng bằng tỏi an toàn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Viêm mũi dị ứng ở trẻ em là gì?

Viêm mũi dị ứng ở trẻ em là phản ứng của cơ thể khi trẻ tiếp xúc với các dị nguyên. Đây là tình trạng cơ thể giải phóng Histamin. Histamin là chất trung gian được sản sinh khi cơ thể có tình trạng dị ứng. Histamin gây ngứa, sưng, viêm niêm mạc hốc mũi, tích tụ dịch mũi. Khi đó trẻ xuất hiện các triệu chứng như khó thở, chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi,… Các triệu chứng này khiến trẻ khó chịu, dễ cáu gắt, bỏ ăn, quấy khóc nhiều hơn. Viêm mũi dị ứng có thể gặp ở tất các đối tượng tuy nhiên thường gặp hơn ở trẻ em. Có khoảng 75-80% trẻ dưới 6 tuổi đã từng mắc viêm mũi dị ứng.

Bệnh có thể xảy ra theo mùa như mùa lạnh, mùa hoa,… hoặc xảy ra quanh năm nếu gặp điều kiện thuận lợi. Viêm mũi dị ứng ở trẻ em có thể tự khỏi mà không cần sử dụng thuốc. Tuy nhiên bệnh có thể bị tại đi tái lại nhiều lần. Các thuốc được sử dụng hiện nay chủ yếu có tác dụng giảm các triệu chứng ở trẻ.

2. Tác nhân gây viêm mũi dị ứng ở trẻ em

Viêm mũi dị ứng ở trẻ em gây ra bởi rất nhiều tác nhân khác nhau. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp:

• Nguyên nhân bên ngoài: Các yếu tố gây dị ứng như bụi, nấm, lông chó, mèo, thời tiết thay đổi nước hoa,… Các yếu tố này khi xâm nhập vào mũi kích thích và gây viêm nhiễm niêm mạc mũi.
• Nguyên nhân bên trong: Bản thân trẻ có cơ địa dị ứng hoặc có tiền sử mắc các bệnh đường hô hấp khác như viêm họng, viêm amidan, viêm xoang,… có nguy cơ mắc viêm mũi dị ứng cao hơn các trẻ khác.
• Nguyên nhân khác: Tiền sử gia đình, cấu trúc mũi bất thường,… là một trong số các nguyên nhân gây viêm mũi dị ứng ở trẻ.

3. Dấu hiệu viêm mũi dị ứng ở trẻ em

Các triệu chứng viêm mũi dị ứng ở trẻ em cũng tương tự như các đối tượng khác. Bố mẹ nên lưu ý đưa trẻ đi khám nếu có các dấu hiệu bất thường như:

• Hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi.
• Trẻ có dấu hiệu khó thở, thở khò khè, đêm ngủ há miệng.
• Ngứa ngáy, khó chịu vùng mũi. Một số trẻ có thể ngứa tai, mắt.
• Dịch mũi của trẻ có màu trắng trong hoặc trắng đục.
• Ngoài ra, trẻ có thể có một số dấu hiệu khác như đau họng, chảy máu cam,…

Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng có thể khiến trẻ quấy khóc nhiều hơn, chán ăn, mệt mỏi. Vì vậy, bố mẹ cần lưu ý khi phát hiện sớm các dấu hiệu viêm mũi dị ứng ở trẻ để đưa bé đi khám và điều trị sớm. Tránh các ảnh hưởng về sức khỏe cũng như thể chất của trẻ.

4. Phương pháp chữa viêm mũi dị ứng ở trẻ em

Các phương pháp điều trị viêm mũi dị ứng ở trẻ em phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, các triệu chứng gặp phải, cơ địa của trẻ. Hiện nay, có hai phương pháp thường dùng chữa viêm mũi dị ứng trẻ em bằng mẹo dân gian và bằng thuốc.

4.1 Chữa viêm mũi dị ứng ở trẻ em bằng mẹo dân gian

Các mẹo dân gian chữa viêm mũi dị ứng tại nhà đã được sử dụng từ lâu và cho hiệu quả rất tốt. Ưu điểm của phương pháp này là nguyên liệu dễ kiếm, giá thành rẻ, ít tác dụng phụ. Chữa viêm mũi dị ứng ở trẻ em bằng phương pháp thiên nhiên hỗ trợ cải thiện các triệu chứng bệnh khi mới bắt đầu. 

• Sử dụng nước muối: Nước muối sinh lý là sản phẩm được các bác sĩ khuyên dùng để làm sạch mũi, làm loãng dịch, đẩy một phần dịch viêm ra khỏi khoang mũi. Nước muối hỗ trợ làm giảm các triệu chứng khó thở, nghẹt mũi ở trẻ. Phương pháp này có thể áp dụng cho cả trẻ sơ sinh và trẻ lớn.  Sử dụng nước muối rửa mũi cho bé 1-2 lần/ ngày, không quá 5 ngày/đợt bệnh. Không nên tự pha nước muối tại nhà vì muối ăn và nước chưa vô khuẩn có thể dẫn đến tình trạng viêm của trẻ trở nên nghiêm trọng.
• Sử dụng ngải cứu: Theo Đông Y, ngải cứu có tính ấm, khả năng kháng viêm, kháng khuẩn cao. Để chữa viêm mũi dị ứng ở trẻ em có thể thêm ngải cứu vào các món ăn như trứng rán, nấu canh… Ngoài ra có thể đun nước tắm cho trẻ nhằm giảm các triệu chứng hắt hơi, sổ mũi. Không dùng ngải cứu cho các trẻ có vấn đề về gan, thận.

4.2 Chữa viêm mũi dị ứng ở trẻ em bằng thuốc

Trẻ em là đối tượng nhạy cảm, rất dễ xảy ra biến chứng nếu điều trị không đúng cách. Để đảm bảo an toàn, khi trẻ có các dấu hiệu của viêm mũi dị ứng cần đưa trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa để có phương án điều trị phù hợp. 

Dưới đây là một số loại thuốc bác sĩ có thể kê cho bé. Tùy theo độ tuổi và tình trạng của bé, bác sĩ sẽ kê loại thuốc phù hợp.

• Thuốc thông mũi, xịt mũi: Avamys, Nasonex, Otrivin, Xisat,… Các loại thuốc này làm giảm triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi, làm thông thoáng đường thở.
• Thuốc kháng Histamin: Fexofenadine, Loratadin, Clorpheniramin,…Thuốc kháng Histamin có tác dụng ngăn cản sự sinh sản Histamin trong cơ thể.

Các loại thuốc chỉ mang tính tham khảo. Không tự ý sử dụng thuốc tại nhà, điều này có thể làm tình trạng của trẻ trở nên nguy hiểm hơn.

5. Chăm sóc trẻ viêm mũi dị ứng

Các triệu chứng của viêm mũi dị ứng có thể khiến trẻ khó chịu, chán ăn, mẫn cảm hơn. Bố mẹ nên chú ý một số điều sau đây để giảm bớt khó chịu cho trẻ:

• Vệ sinh mũi, họng cho trẻ hàng ngày.
• Giữ ấm cho trẻ.
• Cho trẻ uống nhiều nước sẽ làm dịch mũi loãng hơn, trẻ có thể thở dễ dàng hơn.
• Bổ sung thêm dinh dưỡng trong bữa ăn hàng ngày, tăng cường hệ miễn dịch của trẻ.
• Trong trường hợp trẻ chán ăn có thể cho trẻ ăn cháo, xay nhuyễn thức ăn, chia thành nhiều bữa trong ngày.

6. Phòng tránh viêm mũi dị ứng ở trẻ em

Viêm mũi dị ứng dễ điều trị tuy nhiên bệnh thường hay tái phát. Phương pháp tốt nhất để đảm bảo sức khỏe của trẻ là dự phòng bệnh tái phát nhiều lần bằng cách:

• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với các chất có thể gây dị ứng như nước hoa, nước xả vải, lông chó, mèo,…
• Giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng.
• Giữ ấm cho trẻ, nhất là những thời điểm thay đổi thời tiết
• Luôn đeo khẩu trang cho trẻ khi ra ngoài.
• Bổ sung vitamin, tăng cường sức đề kháng cho trẻ hàng ngày.
• Vệ sinh răng miệng cho trẻ hàng ngày. Không để dịch mũi, họng tích tụ dễ hình thành ổ viêm.

Viêm mũi dị ứng ở trẻ em là bệnh lý có thể điều trị và kiểm soát tốt. Vì vậy bố mẹ cần chú ý phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh để có phương án điều trị tốt nhất. Hy vọng bài viết có thể hỗ trợ thêm cho bố mẹ trong quá trình chăm sóc trẻ.

CN. Vũ Thị Anh Đào

Bài viết Viêm mũi dị ứng ở trẻ em từ A đến Z đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Viêm mũi thai kỳ – viêm mũi dị ứng khi mang thai là gì?

Bệnh viêm mũi thai kỳ được định nghĩa là tình trạng nghẹt mũi hoặc sung huyết niêm mạc mũi. Xảy ra tối thiểu 6 tuần trong thời kỳ mang thai. Không phát hiện được bất kỳ dấu hiệu nhiễm trùng nào của đường hô hấp hoặc các nguyên nhân gây dị ứng. Các triệu chứng này mất đi hoàn toàn trong vòng 2 tuần sau sinh đẻ.

Là bệnh tương tự như viêm mũi dị ứng và khá phổ biến ở phụ nữ mang thai. Có khoảng 20-30% phụ nữ mang thai đều mắc bệnh này. Bệnh thường xuất hiện từ tháng thứ 2 của thai kỳ.

Viêm mũi thai kỳ do đâu mà có?

Cơ chế dẫn đến tình trạng viêm mũi thai kỳ chưa được hiểu rõ. Tuy nhiên các nhà khoa học vẫn đang nghiêng về thuyết liên quan đến sự thay đổi hormon.  Nồng độ estrogen thời kỳ mang thai được cho là có liên quan đến tình trạng viêm mũi này. Mặc dù chưa có nhiều bằng chứng cụ thể  cho vấn đề này.

Tiến sĩ Nina Mehta và nhiều nhà y học cùng cho rằng việc estrogen tăng lên trong quá trình mang thai đã làm tăng phản ứng cholinergic – phản ứng dị ứng. Kết quả là tạo ra kích thích tác động lên các tuyến tiết dịch nhờn ở chân lông mũi đồng thời làm xung huyết niêm mạc mũi dẫn đến sản xuất chất nhày dư thừa gây ra triệu chứng nghẹt mũi.

Triệu chứng thường gặp của chứng viêm mũi thai kỳ thường là:

• Tắc mũi
• Nghẹt mũi liên tục
• Chảy nước mũi lỏng nhớt
• Có thể có ngứa mũi và hắt hơi.
• Thở bằng miệng vào ban đêm dẫn đến ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ.

Làm thế nào để nhận biết viêm mũi thai kỳ

Bạn nên nhớ lại rằng viêm mũi thai kỳ là bệnh lý xuất hiện vào thời kỳ mang thai và sẽ mất đi hoàn toàn khi đứa con thân yêu của bạn chào đời. Nhưng viêm mũi thai kỳ lại có biểu hiện khá giống với viêm mũi dị ứng thông thường. Đôi khi khá giống các bệnh lý khác như cảm lạnh, cảm cúm, viêm xoang…. Vậy làm thế nào để nhận biết đâu là viêm mũi thai kỳ thực sự ???

Nếu như ngoài triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi và hắt hơi bạn có kèm theo các triệu chứng khác như đau họng, đau nhức cơ thể, bị sưng các tuyến mang tai, sưng hạch, hoặc sốt nhẹ thì đó là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng thực sự hoặc cảm lạnh, cảm cúm.

Trường hợp đau nhức các hốc xoang, nhức đầu, sốt, dịch mũi màu vàng xanh, đau nhức ổ mắt, triệu chứng tăng nặng khi bạn cúi xuống phía trước thì có lẽ tình trạng viêm xoang của bạn đang tiến triển nặng.

Nếu trước khi mang thai bạn đã có tiền sử viêm mũi dị ứng thì thai kỳ chính là thời điểm bệnh tình của bạn khởi phát đợt mới. Và thật khó để kiểm soát được các triệu chứng này.

Viêm mũi thai kỳ có nguy hiểm không và có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Hẳn là trong thời gian mang thai, bất kể hiện tượng bất thường nào xảy ra cũng luôn khiến cho các mẹ bầu đặt câu hỏi đầu tiên rằng: “chúng có ảnh hưởng gì đến sinh linh bé nhỏ đang lớn lên trong mình không?”

Thật may mắn khi viêm mũi thai kỳ không ảnh hưởng trực tiếp và tức thì lên thai nhi. Tuy nhiên nếu không kiểm soát tốt sẽ khiến chất lượng giấc ngủ của mẹ giảm sút gây căng thẳng, mệt mỏi. Nặng hơn có thể gây viêm mũi mạn tính, viêm xoang, viêm họng cho phụ nữ mang thai. Bên cạnh đó việc giấc ngủ bị gián đoạn do nghẹt mũi khiến giảm lượng cung cấp oxy cho thai nhi làm tăng nguy cơ tăng huyết ấp thai kỳ, tiền sản giật, nhiễm độc thai nghén, thai nhi chậm phát triển.

Đặc biệt với những phụ nữ có các bệnh lý hô hấp trước khi mang thai như hen, viêm mũi dị ứng, viêm xoang…thì khi mang thai các triệu chứng này sẽ diễn ra rầm rộ hơn ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe, tình cảm của thai phụ.

Làm gì khi bị viêm mũi thai kỳ

Phụ nữ mang thai luôn là đối tượng chống chỉ định trong hầu hết các phương pháp chữa bệnh. Nhưng cũng không vì thế mà bỏ qua việc điều trị đối với các bệnh lý trong gian đoạn mang thai.

Theo khuyến cáo của Hiệp hội thông tin dược phẩm London thì việc áp dụng các phương pháp và chế phẩm điều trị tại chỗ sẽ đem lại hiệu quả cũng như giảm nguy cơ ảnh hương đến thai nhi đối với bệnh lý viêm mũi thai kỳ. Cần hết sức cẩn thận trong  việc lựa chọn phương pháp điều trị đặc biệt là 3 tháng đầu thai kỳ.

Dưới đây là một vài cách điều trị viêm mũi thai kỳ tương đối an toàn

1. Rửa mũi đúng cách, vệ sinh mũi thường xuyên

2. Xông mũi bằng thuốc hoặc tinh dầu trị liệu.

3. Xịt thuốc hoặc khí dung thuốc.

4. Nằm ngủ gối cao đầu.

5. Một số thuốc được dùng cho phụ nữ mang thai bị viêm mũi:

• Natri cromolyn xịt mũi: là sản phẩm có tính an toàn tương đối cao được Cục quản lý dược và thực phẩm Hoa Kỳ FDA xếp loại an toàn độ B.
• Thuốc kháng Histamine: Loratadine hoặc cetirizin là các thuốc kháng Histamine được khuyên dùng.
• Các thuốc dùng cho phụ nữ đều phải lựa chọn ở liều thấp nhất và thời gian ngắn nhất. Có như vậy mới phần nào tránh được các tác hại nhất định cho cả mẹ và bé.

Lời khuyên dành cho các mẹ bầu bị viêm mũi thai kỳ:

• Bạn tham khảo ý kiến các bác sỹ chuyên khoa Sản – phụ trước khi đưa ra quyết định điều trị.
• An toàn của mẹ và bé luôn cần phải đặt lên hàng đầu.

BS Thanh Mai – Hội Nội khoa Việt Nam

Bài viết Viêm mũi dị ứng khi mang thai – Viêm mũi thai kỳ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Viêm mũi dị ứng sẵn có khác với viêm mũi thai kỳ. 

Việc mang thai thường gây ra sung huyết và phù nề niêm mạc mũi. 20 – 30% phụ nữ mang thai có các triệu chứng nghẹt mũi khi mang thai, tình trạng này gọi là viêm mũi thai kỳ. Viêm mũi thai kỳ có thể được định nghĩa là các triệu chứng về mũi trong thời gian mang thai, kéo dài sáu hoặc nhiều tuần mà không có dấu hiệu khác của nhiễm trùng đường hô hấp và nguyên nhân gây dị ứng không rõ, biến mất hoàn toàn trong vòng hai tuần sau khi sinh. Bệnh nhân nghẹt mũi liên tục, kèm theo tiết dịch mũi lỏng hoặc nhớt. Nghẹt mũi có thể dẫn đến thở bằng miệng vào ban đêm và giảm chất lượng giấc ngủ. 

Sinh lý bệnh của viêm mũi thai kỳ chưa được biết rõ. Trước đây, viêm mũi thai kỳ được cho là do sự thay đổi nồng độ estrogen và / hoặc progesterone, mặc dù có rất ít bằng chứng cụ thể chứng minh cho nhận định này. Viêm mũi thai kỳ  thường không cần phải điều trị. Một số biện pháp can thiệp không dùng thuốc có thể hữu ích. Ngoài ra, có một số thuốc đã được nghiên cứu sử dụng trong viêm mũi thai kỳ, mặc dù không có thuốc nào thể hiện hiệu quả rõ ràng. 
      
Dữ liệu cho thấy viêm mũi không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của thai kỳ. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát được, bệnh viêm mũi có thể gián tiếp ảnh hưởng đến thai bằng cách ảnh hưởng đến dinh dưỡng thai kỳ, giấc ngủ, hoặc căng thẳng.  Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy viêm mũi không kiểm soát được có thể là nguyên nhân gây ra ngáy ngủ, điều này có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật và thai chậm phát triển trong tử cung, Không kiểm soát  được bệnh viêm mũi cũng có thể làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn đi kèm hoặc dẫn đến viêm xoang trong quá trình mang thai. Vì vậy, điều trị hợp lý bệnh viêm mũi trong thời kỳ mang thai có thể giúp người phụ nữ tránh khỏi tiếp xúc với các loại thuốc khác, chẳng hạn như thuốc kháng sinh và các glucocorticoid đường  uống.

Thuốc sử dụng trong điều trị viêm  mũi dị ứng cho phụ nữ mang thai gồm có:

1. Natri cromolyn xịt mũi: 

Có thể được coi là một liệu pháp hàng đầu cho viêm mũi dị ứng nhẹ trong thai kỳ do có tính an toàn cao. Natri cromolyn được hấp thu tối thiểu vào hệ tuần hoàn, và được Cục quản lý dược và thực phẩm Hoa kỳ (FDA) phân loại an toàn mức độ B. Không có dữ liệu an toàn cụ thể cho các dạng bào chế dùng đường mũi hay thuốc  nhỏ mắt, mặc dù ba nghiên cứu trên hơn 600 phụ nữ mang thai, bao gồm cả những  người mang thai ba tháng đầu, không phát hiện bất kỳ sự gia tăng nguy cơ khuyết tật bẩm sinh nào với natri cromolyn dạng hít.

Liều lượng của thuốc xịt mũi cromolyn là một nhát xịt mỗi bên mũi lên đến sáu lần mỗi ngày. Sự cần thiết phải dùng thuốc thường xuyên, và hiệu quả thấp hơn so với các phương pháp điều trị mới hơn, đã giới hạn các tiện ích của cromolyn natri. Tuy nhiên, do tính an toàn và có thể mua mà không cần toa bác sĩ giúp cho cromolyn dạng xịt mũi trở thành một lựa chọn khởi đầu hợp lý cho nhiều bệnh nhân. Có thể sử dụng thêm liệu pháp thứ hai đối với những người có triệu chứng kéo dài sau 2-4 tuần sử dụng cromolyn đường mũi.

2. Glucocorticoid dạng xịt mũi:

Dựa trên các dữ liệu sẵn có về tính an toàn của các chế phẩm glucocorticoid dạng hít với liều cao hơn dạng xịt mũi,  glucocorticoid đường mũi có hiệu quả cao đối với viêm mũi dị ứng và được coi là  thích hợp để sử dụng trong thai kỳ. Phụ nữ có thai nên sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả.

Không có sự khác biệt lớn về hiệu quả hoặc tính an toàn giữa các dạng bào chế glucocorticoid dùng đường mũi. Như  vậy, nếu một bệnh nhân đã sử dụng bất kỳ chế phẩm glucocorticoid đường mũi nào và được kiểm soát tốt, việc tiếp tục sử dụng chế phẩm đó trong thời gian mang thai là điều hợp lý. Một số nhà lâm sàng chọn budesonide nếu bắt đầu  glucocorticoid đường mũi lần đầu tiên trong thời kỳ mang thai, vì thuốc này được phân loại mức độ an toàn loại B, trong khi hầu hết các glucocorticoid khác được phân loại C.

3. Thuốc kháng histamin:

Thuốc kháng histamin ít hiệu quả trong điều trị viêm mũi dị ứng so với glucocorticoid đường mũi, đặc biệt là để làm giảm nghẹt mũi và chảy nước mũi trong. Một số nghiên cứu đã đánh giá sự an toàn của thuốc kháng histamin trong thời kỳ mang thai. Hầu hết phụ nữ mang thai có nhu cầu dùng thuốc kháng histamin thích hợp nhất với thế hệ hai, bởi vì các  thuốc này ít có tác dụng an thần và tác dụng phụ cholinergic cũng thấp hơn so với thế hệ một.

Loratadine (10 mg một lần mỗi ngày) và cetirizine (10 mg một lần mỗi ngày) có thể được coi là lựa chọn đầu tay trong số các thuốc kháng histamin thế hệ hai  trong thời kỳ mang thai. Đã có dữ liệu an toàn cho các thuốc này trên một số lượng lớn bệnh nhân mang thai.

Các thuốc kháng histamin thế hệ một có mặt phổ biến trên thị trường, không tốn kém, và có thể hữu ích trong trường hợp mất ngủ. Trong số các thuốc thế hệ một, chlorpheniramin được đề nghị là lựa chọn đầu tay để sử dụng trong thai kỳ. Liều dùng của chlorpheniramin là 4 mg mỗi 4-6 giờ. Tổng liều không được vượt quá 24 mg mỗi ngày.
  
Thuốc xịt mũi kháng histamin: Không có dữ liệu về tính an toàn trên người của azelastine hoặc olopatadine dạng xịt mũi, mặc dù nghiên cứu trên động vật cho thấy an toàn. Cho đến khi có thêm thông tin, nên tránh sử dụng các loại thuốc này trong thời kỳ mang thai, trừ khi bệnh nhân chỉ đáp ứng với duy nhất một trong hai thuốc trên trước khi mang thai.

4. Thuốc thông mũi:

Thuốc thông mũi là những thuốc co mạch có mặt trên thị trường ở dạng uống và dạng xịt mũi.

Thuốc thông mũi dùng tại chỗ: Thuốc thông mũi dạng xịt có thể được sử dụng trong thời gian ngắn (ví dụ, ba ngày hoặc ít hơn) để làm giảm tạm thời tình trạng nghẹt mũi nặng. Có một số dữ liệu về tính an toàn trên người của oxymetazoline dùng đường mũi. Sử dụng ngắn hạn (tức là, ba ngày hoặc ít hơn) có thể chấp nhận trong thời kỳ mang thai. Tuy nhiên, bệnh nhân nên được cảnh báo về sự phụ thuộc thuốc nếu sử dụng kéo dài.

Thuốc thông mũi đường uống: Tốt nhất nên hoàn toàn tránh sử dụng thuốc thông mũi đường uống trong 3 tháng đầu thai kỳ do nguy cơ không chắc chắn về một dị tật bẩm sinh hiếm gặp mà các thuốc này gây ra, đó là hở thành bụng.      

Phenylephrine: Nên tránh sử dụng phenylephrine trong thời kỳ mang thai vì hiệu quả không chắc chắn và tính an toàn chưa rõ ràng. 

5. Thuốc kháng histamin và thuốc thông mũi kết hợp:

Bệnh nhân viêm mũi dị ứng có triệu chứng nghẹt mũi đáng kể thường báo cáo giảm triệu chứng nhiều hơn khi được điều  trị kết hợp một thuốc kháng histamin và pseudoephedrin so với sử dụng đơn lẻ một trong hai loại thuốc trên. Tuy nhiên, vì pseudoephedrin được khuyến cáo nên tránh sử dụng trong tam cá nguyệt đầu, glucocorticoid xịt mũi là lựa chọn thay thế phù hợp cho phụ nữ mang thai. Thuốc xịt glucocorticoid có hiệu quả đặc biệt trong việc làm giảm nghẹt mũi.

Tài liệu tham khảo:

1. Recognition and management of allergic disease during pregnancy,  UpToDate 2011.
2. Which medicines can be used to treat intermittent allergic rhinitis  during pregnancy?, Alexandra Denby, London Medicines Information  Service, 2012

Ds. Hoàng Thị Vinh

Khoa Dược – BV Từ Dũ

XEM THÊM: Viêm mũi dị ứng thai kỳ và những điều cần biết

Bài viết Sử dụng thuốc điều trị viêm mũi dị ứng trong thai kỳ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Viêm mũi dị ứng là gì?

Viêm mũi dị ứng là tình trạng niêm mạc mũi bị viêm do tiếp xúc với các dị nguyên. Tỷ lệ mắc bệnh ở cộng đồng ước tính 6-15% dân số, gặp ở đủ mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tính. Bệnh tuy không gây nguy hiểm đến tính mạng xong lại gây khó chịu và bất tiện trong giao tiếp của người bệnh. Các triệu chứng của bệnh thường xuất hiện nhiều lần trong tháng, trong năm làm giảm khả năng lao động, giảm chất lượng cuộc sống và tốn kém trong điều trị. Bệnh liên quan nhiều đến yếu tố thời tiết, khí hậu, môi trường, cơ địa, tiền sử gia đình do vậy khó điều trị.

Nguyên nhân gây viêm mũi dị ứng

• Viêm mũi xoang dị ứng biểu hiện khi có dị nguyên xung đột với kháng thể
• Dị nguyên thường gặp:
• Bụi nhà, lông vũ, phấn hoa, nấm mốc, côn trùng, khói thuốc lá, các loại hóa chất, mỹ phẩm, sơn, vôi ve…
• Thuốc: gây tê, gây mê, kháng sinh…
• Thức ăn: tôm, cua, cá, sữa, đồ biển
• Yếu tố môi trường khí hậu: thay đổi thời tiết, chuyển mùa, mưa bão
• Các yếu tố nhiễm trùng: độc tố vi khuẩn, nấm do các nhiễm trùng mạn tĩnh ở mũi xoang, amidan, V.A, răng lợi…
• Các yếu tố thuận lợi: dị hình mũi, vách ngăn như vẹo, gai, mào vách ngăn…
• Cơ địa dị ứng và tiền sử gia đình.

Triệu chứng của viêm mũi dị ứng

Bệnh xuất hiện đột ngột, cơn dị ứng mũi điển hình – Hội chứng mũi dị ứng:

• Ngứa mũi, mắt, họng hoặc cả vùng da cổ, da ống tai ngoài
• Hắt hơi: cấp diễn, đột ngột, thành tràng 5-7 lần, kéo dài nhiều phút, thường xuyên tái phát.
• Chảy nước mũi: trong, nhiều. Nếu bội nhiễm chảy mũi nhày đục.
• Tắc ngạt mũi: cả 2 bên, do phù nề niêm mạc mũi.
• Đau vùng mũi, xoang mặt và cả rối loạn vận mạch da vùng mặt
• Nhức đầu, mệt mỏi, uể oải, giảm khả năng lao động chân tay và trí não.

Khám:

• Trong cơn:
  • Dị ứng vùng mặt, ổ mắt: màng tiếp hợp đỏ, chảy nhiều nước mắt, ngứa mắt đi kèm với ngứa mũi và hắt hơi.
  • Trong mũi chảy nhiều dịch trong, niêm mạc mũi phù nề, nhợt nhạt phủ nhiều chất nhày, cuốn mũi dưới, giữa phù nề hoặc cương tụ.
• Ngoài cơn hay giữa các cơn:
  • Niêm mạc có vẻ bình thường.
  • Sau nhiều đợt dị ứng niêm mạc bị biến đổi ànhợt màu hoặc thoái hóa niêm mạc khe giữa như gờ Kauffmann hoặc có polyp ở khe giữa thành chùm như “bong bóng cá”

Chẩn đoán

• Tiền sử: cá nhân hoặc gia đình bị dị ứng
• Cơn dị ứng xuất hiện, hoàn cảnh xuất hiện cơn dị ứng (có thể xác định được dị nguyên, nguyên nhân).
• Tổn thương niêm mạc mũi xoang.
• Chụp phim Blondeau, Hirtz: hình ảnh dày niêm mạc xoang hàm (hình ảnh cùi dừa), dày niêm mạc xoang sàng, có polyp trong xoang hàm (hình ảnh mặt trời mọc)…
• Xét nghiệm: tăng bạch cầu ái toan, tăng IgE toàn phần và đặc hiệu, test nội bì tìm phản ứng với dị nguyên

Điều trị

• Trong cơn dị ứng cấp tính:
  • Làm sạch, thông thoáng mũi với các thuốc co mạch dễ thở, sát trùng
  • Dự phòng viêm, bội nhiễm nếu có
  • Xông, khí dung các thuốc chống viêm
• Điều trị cơ địa dị ứng: Điều chỉnh rối loạn chuyển hóa, rối loạn thần kinh vận mạch, thiếu hụt vitamin, hormon
• Điều trị cơ chế dị ứng
  • Thuốc kháng histamine
  • Corticoid
• Tác động vào quá trình tổng hợp kháng thể: giảm mẫn cảm đặc hiệu hay làm giảm tình trạng quá mẫn cảm dị ứng.
• Tác động vào dị nguyên: loại bỏ dị nguyên
• Điều trị ngoại khoa:
  • Khi xuất hiện polyp mũi cần cắt bỏ hoặc điều trị nội khoa bằng corticoid
  • Dị dạng vách ngăn (lệch, gai, mào) thì mổ chỉnh hình
  • Loại bỏ các ổ viêm thuộc vùng tai mũi họng như amidan, V.A

Biến chứng

• Viêm mũi kéo dài, thường làm bội nhiễm vi trùng làm cho bệnh cảnh dị ứng phối hợp với viêm xoang mủ
• Viêm phế quản mạn tính, giãn phế quản.

Phòng bệnh

• Tránh tiếp xúc khi phát hiện các loại dị nguyên đặc hiệu
• Đề phòng và điều trị sớm các cơn dị ứng cấp để tránh biến chứng
• Vệ sinh sạch sẽ mũi họng, miệng
• Đề phòng các yếu tố thuận lợi cho cơn dị ứng xuất hiện như thay đổi thời tiết…

BS Thanh Mai – Hội Nội khoa Việt Nam

Bài viết Viêm mũi dị ứng và những điều cần biết đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.