1. Mẹ cần quyết tâm duy trì nuôi con bằng sữa mẹ

Bạn cần tin tưởng rằng bạn đủ khả năng duy trì nguồn sữa mẹ cho bé đến khi bé ít nhất 2 tuổi nếu vắt sữa thường xuyên và đảm bảo chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi phù hợp. Duy trì việc cho bú sữa mẹ sẽ giúp bé khoẻ mạnh, không bị bệnh vặt và tiêu hoá tốt.

2. Tìm sự hỗ trợ từ gia đình

Bạn cần chuẩn bị người chăm sóc bé thay bạn ít nhất 1 tháng trước khi đi làm để có thời gian bé tập làm quen với người chăm sóc mới. Bạn sẽ cần chọn cách cho bé ăn sữa mẹ vắt sẵn. Cho bé ăn bằng thìa/muỗng hoặc tập cho bé uống bằng cốc/chung có lợi điểm là dễ vệ sinh. Thế nhưng bé dễ bị nhễu nhão sữa khi đút bằng thìa và mất nhiều thời gian khi cho bé uống bằng cốc/chung nên đòi hỏi người chăm sóc phải khéo léo và kiên trì. Khi bé đã quen bú vú mẹ thì bạn có thể tập cho bé bú bình khi bé được 3 tháng tuổi hoặc nếu bạn phải đi làm lúc con 2 tháng tuổi thì có thể tập khi bé được 1 tháng tuổi. Lúc này, bé đã có kỹ năng bú mẹ thành thạo nên việc bú bình không làm bé quên cách bú vú mẹ. Khi bạn ở nhà sẽ cho bé bú trực tiếp và khi bạn đi làm thì người nhà của bạn sẽ cho bé bú sữa mẹ vắt sẵn bằng bình sữa. Bú bình dù thuận tiện hơn cho ăn bằng muỗng hoặc uống bằng cốc nhưng việc vệ sinh bình sữa núm vú sẽ phức tạp hơn. Khi bé tập bú bình hoặc ăn bằng thìa, bạn nên để người sẽ chăm sóc bé tập cho bé và tạm tránh đi phòng khác. Em bé của bạn có khứu giác rất nhạy với mùi của mẹ, khi biết có mẹ đang ở gần bé sẽ không chịu tập cách ăn mới mà chỉ muốn được bú mẹ thôi!

3. Tìm sự hỗ trợ từ nơi làm việc

Bạn sẽ phải vắt sữa mỗi 3 giờ một lần, mỗi lần 20 phút. Hãy tìm sự ủng hộ và đồng cảm của đồng nghiệp và sếp của mình. Bạn có thể thương lượng với sếp cho phép bạn sắp xếp thời gian làm việc linh động để có khoảng thời gian vắt sữa cho con. Ví dụ bạn có thể dùng 60 phút được nghỉ mỗi ngày trong chế độ nuôi con đến 12 tháng tuổi để có 2 khoảng nghỉ vắt sữa ngoài giờ nghỉ trưa. Thuyết phục sếp rằng nếu con bạn được nuôi bằng sữa mẹ thì con bạn sẽ khoẻ mạnh hơn nên bạn sẽ ít phải nghỉ phép để chăm con ốm và công việc sẽ hiệu quả hơn.

4. Chuẩn bị dụng cụ trữ sữa và vận chuyển sữa

Bạn cần có túi mốp cách nhiệt và đá khô dạng gel đóng hộp để vận chuyển sữa từ nơi làm việc về nhà. Nếu dùng tủ lạnh tại nơi làm việc để trữ sữa thì bạn nên để sữa vào trong hộp nhựa rồi để vào ngăn đông để tránh nhiễm bẩn. Nếu nơi làm việc không có tủ lạnh thì sữa mẹ vắt ra có thể trữ an toàn 24 giờ trong một hộp giữ nhiệt có chứa nước đá sao cho nhiệt độ trong hộp là 15⁰C.

5. Chuẩn bị vắt sữa từ khi nào?

Nếu từ lúc sinh đến giờ bạn cho bé bú mẹ trực tiếp thì bạn cần bắt đầu vắt sữa để trữ khoảng 4 tuần trước khi đi làm trở lại. Tuần đầu tiên, bạn chỉ cần vắt mỗi ngày 1 lần. Ba tuần kế tiếp, mỗi tuần bạn tăng thêm 1 cữ vắt sữa trong ngày. Hai tuần trước khi bắt đầu đi làm, bạn bắt đầu tập cho bé ăn sữa mẹ vắt sẵn. Sữa trữ đông có mùi vị khác sữa mẹ bú trực tiếp nên thoạt đầu bé có thể sẽ không thích. Bạn nhớ đừng lắc trộn túi sữa hoặc chai sữa sau khi rã đông mà xoay tròn nhẹ nhàng để hạn chế thay đổi mùi vị của sữa.

6. Cách trữ sữa mẹ

Bạn có thể dùng túi chuyên dụng để trữ sữa hoặc chai sữa bằng thuỷ tinh để trữ sữa. Chai nhựa trữ sữa làm giảm đáng kể kháng thể IgA có trong sữa mẹ. Nếu dùng chai nhựa trữ sữa thì chỉ dùng loại nhựa BPA free để tránh tác hại của bisphenol A lên hệ nội tiết của trẻ. Nếu trữ sữa ở ngăn mát tủ lạnh, bạn cần đảm bảo nhiệt độ ổn định ở 4⁰C và không để sữa ở cánh cửa tủ lạnh. Sữa để ở ngăn mát có thể trữ được 4-8 ngày, tuỳ mức độ vệ sinh khi vắt sữa. Sữa có thể trữ được ở ngăn đông đến 3 tháng. Sữa trữ quá 3 tháng sẽ giảm chất lượng đi rất nhiều. Bạn nhớ ghi ngày tháng vắt sữa trên túi hoặc chai trữ sữa.

7. Cách rã đông sữa

Bạn đưa sữa đông lên ngăn mát qua đêm để rã đông chậm. Bạn có thể ngâm chai đựng sữa đã rã đông vào chén nước ấm 40⁰C trong 20 phút để làm ấm sữa trước khi cho bé bú hoặc có thể cho bé uống sữa mát, không cần ngâm nóng. Nghiên cứu cho thấy sữa được ngâm nóng đến 37⁰C bị mất chất béo do bám vào thành bình nhiều hơn là sữa 4⁰C.

8. Duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp cho bà mẹ nuôi con bú

Khi đi làm, bạn sẽ dễ bị công việc làm quên đi việc uống nước đầy đủ, điều này sẽ ảnh hưởng đến lượng sữa mẹ. Ngoài ra, chế độ ăn cần được duy trì cân đối và đầy đủ dinh dưỡng để đảm bảo sức khoẻ cho công việc và tạo sữa cho con. Tránh bỏ bữa sáng do vội vã hay ăn uống qua loa.

Có được sự chuẩn bị tốt thì bạn hoàn toàn có thể tiếp tục duy trì sữa mẹ cho con khi trở lại với công việc. Vắt sữa đều đặn sẽ giúp bạn giữ được sữa mẹ cho con đến khi con được 2 tuổi. Sữa mẹ sẽ giúp bảo vệ bé yêu của bạn tránh những bệnh tật đang chực chờ tấn công khi lượng kháng thể của mẹ truyền sang con qua nhau thai đã cạn dần. Hãy tin tưởng vào khả năng của bản thân và tình yêu của người mẹ sẽ giúp bạn thành công.

BS. CK2.  Nguyễn Thị Từ Anh – Trưởng khoa Sơ sinh Bệnh viện Từ Dũ

Bài viết 8 lời khuyên dành cho phụ nữ đi làm trở lại sau thời gian nghỉ sinh con đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Bài viết xin được bàn luận đôi điều về phụ nữ sau sinh và các vấn đề thường gặp. Chị em phụ nữ và các đấng ông chồng có thể tham khảo để phụ nữ sau sinh đủ sức khỏe thực hiện thiên chức làm mẹ.

1 Trầm cảm sau sinh

Càng ngày càng có nhiều trường hợp thương tâm khởi nguồn từ trầm cảm sau sinh. Phụ nữ sau sinh suy sụp cả về thể chất lẫn tinh thần. Từ việc phải chăm sóc con nhỏ, mất ngủ hàng đêm cho đến việc lo toan công việc mưu sinh. Một mình vật lộn với cơn đau, với nỗi lo lắng về đứa con bé bỏng khiến nhiều phụ nữ bị khủng hoảng tinh thần. Có thể ban đầu chỉ là tình trạng lo lắng, hoảng hốt, căng thẳng và suy nhược cơ thể. Tiến triển dần nặng lên với những triệu chứng bị ám ảnh, mất tập trung, rối loạn giấc ngủ trầm trọng. Mọi thứ diễn ra đôi khi khó phân biệt với những vấn đề bình thường ở phụ nữ nuôi con nhỏ.

Năm 2017 đánh dấu sự bùng nổ của tình trạng mẹ bị trầm cảm sau sinh ra tay sát hại chính đứa con của mình. Câu chuyện buồn này gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho người thân, cho gia đình của các sản phụ. Vì vậy người thân gia đinh và nhất là người chồng hãy luôn hỗ trợ giúp đỡ sản phụ trong suốt quá trình chăm sóc con nhỏ. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ và quan trọng nhất là giữ cho tâm lý sản phụ được thoải mái vui vẻ. Có như vậy sức khỏe cảu phụ nữ sau sinh mới nhanh hồi phục và tránh được căn bệnh trầm cảm nguy hiểm.

2. Vấn đề vệ sinh

Có lẽ phụ nữ mang thai và phụ nữ sau sinh là 2 đối tượng chịu sự kiểm soát nặng nề nhất. Nhất là ở các vùng nông thôn vẫn còn lưu trữ những cách thức kiêng khem chặt chẽ. Rất nhiều ý kiến xưa cho rằng phụ nữ sau sinh nên hạn chế tắm giặt, tiếp xúc với nước. Nhưng hiện tại khoa học đã chứng minh:

• Đối với phụ nữ sau sinh phải thường xuyên vệ sinh cá nhân. Qua đó thúc đẩy sự hồi phục của các tổn thương sau đẻ.
• Phụ nữ sau sinh cần tránh lạnh. Bởi vì sức khỏe yếu, mất máu nhiều nên dễ bị viêm phổi và các viêm nhiễm khác. Không để cơ thể tiếp xúc với luồng gió lạnh. Không để nhiệt độ điều hòa quá thấp.
• Tắm rửa thường xuyên với nước ấm để tránh nhiễm trùng. Tắm dưới vòi chứ không nên ngâm mình trong bồn.
• Phòng tắm kín gió và ấm áp.
• Thường xuyên vệ sinh vú tránh nhiễm khuẩn khi cho con bú.

3. Vấn đề thể dục

Quan niệm cũ về việc phụ nữ sau đẻ ở cữ 3 tháng trong phòng kín, tối và không được ra ngoài đã không còn đúng nữa.

• Vận động sớm tránh ứ động dịch, hạn chế tình trạng tắc mạch  nhất là ở sản phụ béo phì.
• Vận động ở đây là xoay trở mình, thay đổi tư thế trên giường. Nhất là với chị em đẻ mổ.
• Khi sức khỏe ổn định, sản phụ có thể đi lại và làm việc nhẹ trong nhà

BS Thanh Mai

Bài viết Một số vấn đề sức khỏe của phụ nữ sau sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.