Theo định nghĩa của Hội Y học Giới tính Quốc tế (ISSM – International Society for Sexual Medicine) năm 2013 [1,3]

Xuất tinh sớm là tình trạng rối loạn xuất tinh của nam giới với các đặc trưng như sau:

• Luôn luôn hoặc gần như luôn luôn xuất tinh sớm hơn hoặc trong vòng 1 phút kể từ khi đưa dương vật vào âm đạo (nguyên phát), hay thời gian xuất tinh ngắn gây phiền toái, có ý nghĩa lâm sàng, khoảng 3 phút hay ít hơn (thứ phát), và:  
• Không có hoặc gần như không có khả năng kiểm soát xuất tinh, và:
• Gây ảnh hưởng tiêu cực như: lo lắng, căng thẳng, chán nản và né tránh quan hệ tình dục.

Những lưu ý:

• Thời gian bị rối loạn trên 6 tháng.
• Không có rối loạn tâm lý, bệnh toàn thân và nhiễm trùng niệu.
• Yếu tố hoàn cảnh ổn định.
• Không áp dụng cho quan hệ đồng tính.

2. Tỷ lệ mắc xuất tinh sớm trong cộng đồng

– Khảo sát tại châu Á – Thái Bình Dương tháng 3 – 4/2009: tần suất xuất tinh sớm khoảng 20%[1].

– Theo nghiên cứu của Waldinger và cộng sự (2005)[6]: thời gian xuất tinh trung bình: 5,4 phút. 90% số nam giới xuất tinh sớm nguyên phát có thời gian xuất tinh trong vòng 60 giây.

– Tần suất xuất tinh sớm ở nam giới khoảng 20 – 30%. Tỷ lệ cao nhất từ 18 – 59 tuổi: 31%[5].

3. Phân loại xuất tinh sớm 

Xuất tinh sớm được phân 2 loại: nguyên phát và thứ phát[1,3].

• Nguyên phát: Xuất tinh sớm xuất hiện ngay từ khi lần đầu tiên quan hệ tình dục và thường xuyên hay gần như luôn luôn xảy ra khi quan hệ tình dục. Thời gian xuất tinh khoảng 1 phút.
• Thứ phát: Xuất tinh sớm thứ phát xuất hiện từ từ hoặc đột ngột ở nam giới đang có cuộc sống quan hệ tình dục bình thường. Thường thời gian xuất tinh không quá ngắn như xuất tinh sớm nguyên phát.

4. Ảnh hưởng của xuất tinh sớm đến chất lượng cuộc sống 

– Khoảng 50% nam giới xuất tinh sớm không hài lòng với đời sống tình dục của mình, ít thỏa mãn khi quan hệ tình dục và tần suất quan hệ tình dục cũng ít hơn[1].

– Khoảng 50% nam giới xuất tinh sớm mất tự tin khi quan hệ tình dục, dẫn đến căng thẳng, lo lắng, có thể gây ra trầm cảm[4].

– Đối với nữ giới sự hài lòng giảm khi nam giới bị xuất tinh sớm (khoảng 80%).

5. Làm thế nào để phát hiện xuất tinh sớm

Để chẩn đoán xuất tinh sớm trước tiên các bác sĩ nam khoa sẽ làm rõ một số  vấn đề sau:

• Thời gian xuất tinh? Thời gian xuất tinh (IELT – Intravaginal Ejaculation Latency Time) là thời gian tính từ lúc đưa dương vật vào âm đạo cho tới khi xuất tinh.
• Phân biệt xuất tinh sớm nguyên phát hay thứ phát.
• Đánh giá có rối loạn cương kèm theo không?
• Đánh giá sự ảnh hưởng lên mối quan hệ lứa đôi.
• Đánh giá ảnh hưởng lên chất lượng cuộc sống.
• Hỏi các bệnh lý kèm theo hoặc thuốc đã và đang sử dụng.

Chẩn đoán xác định dựa vào: thời gian xuất tinh và bảng PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic tool – Công cụ chẩn đoán xuất tinh sớm)[1,3].

– Bảng câu hỏi PEDT (Bảng 1)

– Đánh giá kết quả : Điểm PEDT được tính bằng cách cộng điểm tất cả 5 câu hỏi

• Tổng điểm ≤ 8 : không bị xuất tinh sớm
• Tổng điểm = 9 hoặc 10: có thể đang bị xuất tinh sớm
• Tổng điểm ≥ 11 điểm: chắc chắn bị xuất tinh sớm

Ngoài sử dụng bác sĩ sẽ thăm khám thêm các cơ quan khác để đánh giá yếu tố nguy cơ và căn nguyên gây bệnh như

• Khám thực thể: bộ phận sinh dục và tuyến tiền liệt: cong dương vật, viêm nhiễm, …
• Khám toàn thân: bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa, bệnh tâm – thần kinh, …
• Trong một số trường hợp, có thể yêu cầu bệnh nhân đến khám sức khỏe tâm thần

Các xét nghiệm cận lâm sàng ít giá trị cho chẩn đoán xuất tinh sớm[3]. Một số xét nghiệm được dùng trong chẩn đoán xuất tinh sớm bao gồm:

• Xét nghiệm nước tiểu để loại trừ nhiễm khuẩn đường tiết niệu
• Nếu có cả xuất tinh sớm và rối loạn cương, có thể xét nghiệm để đánh giá nội tiết tố (testosterone, prolactin,…) và các xét nghiệm khác.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Althof SE, McMahon ChG, Waldinger M D.et al, An Update of the International Society of Sexual Medicine’s. Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Premature Ejaculation (PE). Sexual Medicine published by Wiley Periodicals, Inc. 2014.
2. Althof S. Treatment of rapid ejaculation: Psychotherapy, pharmacotherapy, and combined therapy. In: Leiblum S, ed. Principles and practice of sex therapy. 4th
edition. New York: Guilford Press; 2007:212–40.
3. K. Hatzimouratidis , I. Eardley, F. Giuliano, I. Moncada, A. Salonia. Guidelines on Male
Sexual Dysfunction: Erectile dysfunction and premature ejaculation. European association of Urology. 2015.
4. McMahon Ch, Kim SW, Park NCh et al. Treatment of Premature Ejaculation in the Asia-Pacific Region: Results from a Phase III Double-blind, Parallel-group Study of Dapoxetine. J Sex Med 2010;7:256–268
5. McMahon et al. J Sex Med. 2012;9:45145-465.
6. Waldinger M. Premature ejaculation: Different pathophysiologies and etiologies determine its treatment. J Sex Marital Ther 2008;34:1–13.

Từ Thành Trí Dũng – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Bài viết Cách phát hiện xuất tinh sớm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Các phương pháp không dùng thuốc

1.1. Liệu pháp hành vi

– Phương pháp “dừng – bắt đầu”:

Bạn tình kích thích dương vật đến khi người nam cảm thấy muốn xuất tinh. Lúc đó, người nam sẽ ra hiệu cho bạn tình dừng lại, đợi cho cảm giác muốn xuất tinh vượt qua, sau đó bắt đầu lại.

– Kỹ thuật “bấm quy đầu”:

Tương tự, nhưng bạn tình sẽ bấm mạnh vào quy đầu (để vừa có cảm giác đau) ngay trước khi xuất tinh cho đến khi người nam mất cảm giác muốn xuất tinh.

Cả hai thủ thuật này thường áp dụng trong một chu kỳ ba lần, dừng trước khi sắp xuất tinh.

– Thủ dâm trước khi quan hệ tình dục:

Phương pháp này có thể áp dụng đối những người trẻ tuổi. Sau thủ dâm, dương vật sẽ giảm sự nhạy cảm dẫn đến chậm xuất tinh hơn trong lần quan hệ thực sự tiếp theo.

1.2. Liệu pháp tâm lý

– Các yếu tố tâm lý liên quan đến xuất tinh sớm cần được giải quyết trong điều trị.

– Liệu pháp hành vi – tâm lý có thể có hiệu quả nhất khi được sử dụng hỗ trợ cho điều trị thuốc[3].

2. Các thuốc điều trị xuất tinh sớm

2.1. Dapoxetine

Dapoxetine là thuốc duy nhất và đầu tiên được Hội Niệu khoa châu Âu chấp thuận cho điều trị xuất tinh sớm[3].

Dapoxetine thuộc nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc tác dụng nhanh.

Dapoxetine được hấp thu nhanh, đạt nồng độ đỉnh 72 phút sau uống và bài tiết nhanh chóng. Nồng độ của dapoxetine trong huyết tương sau 24 giờ < 5% so với nồng độ đỉnh[4]. Liều khuyến cáo là 30 mg, sử dụng trước khi giao hợp 1 – 3 giờ. Có thể tăng liều đến 60 mg. Nên uống với 1 ly nước đầy. Tác dụng phụ thường gặp gồm: buồn nôn, chóng mặt, tiêu chảy và nhức đầu. Tuy nhiên, hiếm bệnh nhân phải ngưng thuốc do các tác dụng phụ. Hạ huyết áp tư thế là tác dụng phụ nặng nhất của thuốc tuy nhiên hiếm gặp.

Dapoxetine khi dùng chung với một thuốc nhóm ức chế PDE5 cho thấy dung nạp tốt, an toàn.

2.2. Nhóm thuốc chống trầm cảm chưa được chấp thuận chính thức

Các chất ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs) và clomipramine sử dụng để điều trị các rối loạn tâm thần, nhưng lại có tác dụng làm chậm xuất tinh và do đó được sử dụng rộng rãi như là các thuốc ngoài danh mục chưa được phê duyệt để điều trị xuất tinh sớm[3]. Các thuốc SSRI phải được dùng trong 1 – 2 tuần để có hiệu quả điều trị xuất tinh sớm. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng sử dụng clomipramine, paroxetine, sertraline, fluoxetine 3 – 6 giờ trước khi giao hợp được cho là có hiệu quả nhất nhưng lại không hiệu quả bằng uống hằng ngày. Các tác dụng phụ có thể gặp của nhóm thuốc này là: mệt mỏi, gây ngáp, buồn nôn, nôn, khô miệng, tiêu chảy, đổ mồ hôi. Ngoài ra, cũng ghi nhận thuốc có thể gây giảm ham muốn tình dục, không đạt cực khoái và rối loạn cương. Khi điều trị với các thuốc này, cần lưu ý khả năng tái phát sau khi ngừng thuốc.

2.3. Thuốc gây tê tại chỗ

Một số loại thuốc gây tê tại chỗ làm giảm cảm giác của vùng quy đầu dẫn đến chậm xuất tinh bao gồm: kem lidocain 2,5%, kem emla hoặc prilocain 2,5% dùng 20 – 30 phút trước khi giao hợp[3]. Chú ý sử dụng kem bôi lâu dài có thể gây mất khả năng cương do mất cảm giác dương vật. Nên sử dụng bao cao su để tránh khuếch tán thuốc vào âm đạo.

2.4 Tramadol

Tramadol có tác dụng làm chậm sự xuất tinh. Tramadol là thuốc giảm đau tác động trung ương, thuốc kết hợp kích hoạt opioid thụ thể và ức chế tái hấp thu của serotonin và noradrenalin. Tác dụng làm chậm xuất tinh của thuốc có thể được giải thích bằng khả năng kích hoạt thụ thể CNS μ-opioid và não tăng 5-HT ở não bộ. Tuy nhiên, hiệu quả và khả năng dung nạp của tramadol cần phải được chứng minh qua số lượng lớn bệnh nhân hơn và thời gian dài hơn. Cơ quan Quản lý Dược và Thực phẩm Mỹ cảnh báo về nguy cơ gây nghiện và gây khó thở của tramadol[3].

2.5. Thuốc nhóm ức chế phosphodiesterase type 5

Một số nghiên cứu cho thấy chỉ có sildenafil có hiệu quả trong điều trị[2]. Mặc dù, có thể thời gian giao hợp chưa được cải thiện đáng kể nhưng sildenafil làm tăng sự tự tin, tăng khả năng kiểm soát xuất tinh và thỏa mãn tình dục, giảm lo lắng và giảm thời gian phục hồi để dương vật có thể cương cứng tiếp sau khi xuất tinh. Một số nghiên cứu cho thấy ildenafil kết hợp với một SSRI tốt hơn SSRI đơn trị liệu. Sildenafil kết hợp với liệu pháp hành vi cải thiện đáng kể thời gian giao hợp và sự hài lòng so với liệu pháp hành vi một mình.

Có rất ít dữ liệu về hiệu quả của các thuốc nhóm ức chế PDE5 khác (tadalafil và vardenafil). Vai trò của thuốc ức chế PDE5 ở bệnh nhân xuất tinh sớm không kèm rối loạn cương chưa rõ[3].

3. Phẫu thuật

Phẫu thuật (cắt da quy đầu, cắt dây thần kinh lưng dương vật…) không được khuyến cáo trong điều trị xuất tinh sớm (theo Hội Y học Giới tính Quốc tế)[1].

4. Theo dõi

Theo dõi bệnh nhân trong quá trình điều trị đóng vai trò quan trọng nhằm đánh giá hiệu quả và độ an toàn của điều trị cũng như xem xét sự hài lòng của bệnh nhân và bạn tình.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Althof SE, McMahon ChG, Waldinger M D.et al, An Update of the International Society of Sexual Medicine’s. Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Premature Ejaculation (PE). Sexual Medicine published by Wiley Periodicals, Inc. 2014.
2. Althof S. Treatment of rapid ejaculation: Psychotherapy, pharmacotherapy, and combined therapy. In: Leiblum S, ed. Principles and practice of sex therapy. 4th edition. New York: Guilford Press; 2007:212–40.
3. K. Hatzimouratidis , I. Eardley, F. Giuliano, I. Moncada, A. Salonia. Guidelines on Male Sexual Dysfunction: Erectile dysfunction and premature ejaculation. European association of Urology. 2015.
4. McMahon Ch, Kim SW, Park NCh et al. Treatment of Premature Ejaculation in the Asia-Pacific Region: Results from a Phase III Double-blind, Parallel-group Study of Dapoxetine. J Sex Med 2010;7:256–268
5. McMahon et al. J Sex Med. 2012;9:45145-465.
6. Waldinger M. Premature ejaculation: Different pathophysiologies and etiologies determine its treatment. J Sex Marital Ther 2008;34:1–13

TS. Từ Thành Trí Dũng 

Hội viên Hội Y học giới tính Việt nam

Trưởng khoa Tiết niệu – Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh

Tạp chí Y học sinh sản – Hội nội tiết sinh sản và vô sinh Tp HCM (tập 48)

Bài viết Các phương pháp điều trị xuất tinh sớm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.