1. Phát hiện sốt xuất huyết ở phụ nữ mang thai

Khi mang thai thì phụ nữ mang thai thường có tình trạng loãng máu. Do vậy để chẩn đoán phụ nữ mang thai mắc SXH khó khăn hơn người bình thường bởi khi xét nghiệm máu khó phát hiện tình trạng cô đặc máu. Tuy vậy vẫn có thể dựa vào một số triệu chứng sau:

• Vừa di chuyển qua vùng có dịch lưu hành.
• Sốt cao, mệt mỏi, nhức đầu, đau hốc mắt.
• Buồn nôn, nôn, đau vùng gan, vùng thượng vị, tiêu chảy
• Đau họng, viêm long xuất tiết đường hô hấp (ho đờm, chảy nước mũi, hắt hơi…)
• Đau mỏi xương khớp.
• Xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam…
• Một số biểu hiện khác như: Thai máy ít, ra máu âm đạo, đau bụng cơn, bụng co cứng liên tục

Tất cả các triệu chứng trên hoàn toàn có thể khiến thai phụ nhầm tưởng bản thân bị các bệnh khác như cúm, cảm nắng…

2. Sốt xuất huyết Dengue có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Câu trả lời là CÓ. Bạn cần bằng chứng đúng không?

Một nghiên cứu cách đây 20 năm về được thực hiện bởi Viện Nhiệt đới Colombia năm 1998.

• Trong số 22 trẻ được sinh ra từ bà mẹ bị SXH Dengue thời kỳ mang thai có 3 trẻ sinh non, 3 trẻ dị tật và 4 trẻ nhẹ cân, sự phát triển tâm lý trẻ hoàn toàn bình thường. Trong các số liệu này chỉ có số lượng trẻ nhẹ cân là có ý nghĩa thông kê.
• Nghiên cứu này kết luận bà bầu bị SXH Dengue thời kỳ mang thai có tần suất sinh non cao hơn và trẻ sinh ra nhẹ cân. Đề xuất nghiên cứu rộng hơn để có kết quả chính xác cao.

Nghiên cứu “Ảnh hưởng của sốt xuất huyết thời kỳ mang thai đến những bất lợi sức khỏe đối với mẹ, thai nhi, trẻ sơ sinh  ở Rio Branco – Acre State – Brazil 2007 – 2012”

• Nghiên cứu được đăng trên Thư viện y khoa Quốc gia Hoa Kỳ – Pubmed 12/6/2017. Do Đại học liên bang Acre và Quỹ Oswaldo Cruz ban thư ký sức khỏe TP Rio Branco thực hiện.
• Nghiên cứu khẳng định: nhiễm virus Dengue trong thời kỳ mang thai làm gia tăng nguy cơ biến chứng bao gồm cả tử vong ở mẹ bầu, thai nhi và trẻ sơ sinh.

(www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28614453)

Báo cáo điều tra về những nguy hiểm có thể gặp phải trong nhiễm trùng virus Dengue thời kỳ mang thai

• Do Khoa Sản phụ khoa ĐH Khoa học Y khoa và Bệnh viện Guru Tegh Bahadur – New Delhi Ấn Độ thực hiện được đăng tải trên Pubmed 16/3/2016.
• 16 thai phụ bị SXH trong báo cáo này có 3 thai phụ bị sốc SXH. Biến chứng sản khoa phổ biến nhất là 43% trường hợp bị thiểu ối. Biểu hiện chảy máu xảy ra ở 7 thai phụ và có 3/7 ca tử vong. Biến chứng chu sinh có 3 ca sảy thai và 1 ca tử vong sơ sinh. Báo cáo này kết luận SXH liên quan đến tỷ lệ tử vong cao cả ở thai phụ, thai nhi và trẻ sơ sinh.
• Đề xuất các trường hợp thai phụ bị SXH nên được phát hiện sớm và nhập viện theo dõi điều trị.

(www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4812455/)

Một nghiên cứu tổng quan

• Thu thập thông tin từ các bài báo cáo, nghiên cứu trên các trang y tế uy tín nhất thế giới như Medline, Embase, Gobal Health Library – Thư viện sức khỏe toàn cầu của WHO, Scopus – Cơ sở dữ liệu chứa 57 triệu bản dữ liệu về các chuyên ngành trong đó có y tế được đăng trước ngày 1/8/2015.
• Nghiên cứu này tập trung vào nhóm phụ nữ mang thai bị SXH Dengue.
• Bài nghiên cứu tổng quan này cho khẳng định “có bằng chứng cho thấy SXH Dengue thời kỳ mang thai có liên quan đến những kết cục bất lợi cho thai nhi vì vậy việc được chẩn đoán và theo dõi điều trị ở phụ nữ mang thai bị SXH Dengue là vô cùng quan trọng”

(www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26949028)

Trên đây là một vài trong hàng trăm nghiên cứu trên thế giới. Tất cả đều cho thấy sự nguy hiểm của SXH lên phụ nữ mang thai, thai nhi và trẻ sơ sinh:

• Sảy thai, rau bong non
• Sinh non
• Thiểu ối
• Trẻ sơ sinh nhẹ cân
• Băng huyết sau sinh
• Tử vong

3. Điều trị sốt xuất huyết Dengue ở phụ nữ mang thai

Cũng giống như với các đối tượng bị sốt xuất huyết khác. Hiện chưa có thuốc đặc trị sốt xuất huyết Dengue cho phụ nữ mang thai. Vì vậy

• Tất cả các phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết hoặc nghi ngờ bị SXH đều phải đến cơ sở y tế để được chẩn đoán, theo dõi và điều trị
• Tuyệt đối không tự ý uống thuốc, truyền dịch tại nhà.
• Bổ sung dịch bằng đường uống như nước trái cây, nước cơm, nước gạo rang, nước oresol theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Đừng quên kết hợp chườm ấm để hạ sốt.

4. Phòng chống bệnh sốt xuất huyết ở phụ nữ mang thai

Hiện tại chưa có vắc xin sốt xuất huyết được sử dụng tại Việt Nam. Do vậy phương pháp dự phòng tốt nhất vẫn là:

• Hạn chế di chuyển qua vùng có dịch lưu hành
• Dùng dầu thơm, tinh dầu xoa ngoài da để tránh sự phát hiện của muỗi Aedes aegypti
• Ngủ màn, mặc quần áo dài.
• Kết hợp với các biện pháp phòng sốt xuất huyết chung khác.

Bài viết Sốt xuất huyết ở phụ nữ mang thai nguy hiểm như thế nào? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Tình hình sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam

SXH những năm gần đây có xu hướng lan rộng trong mỗi nước và lan rộng ra nhiều vùng khác nhau trên thế giới. Việt Nam là một trong các quốc gia nằm trong vùng có dịch SXH lưu hành nặng.

Thống kê cho thấy 6 tháng đầu năm cả nước có 70.800 trường hợp sốt xuất huyết.

Nửa đầu năm đến nay, TP HCM ghi nhận hơn 24.000 ca sốt xuất huyết, tăng 176% so với cùng kỳ năm ngoái, 5 người tử vong gồm 3 người lớn 2 thiếu niên.

Tại Hà Nội, số ca tương đương với cùng kỳ năm ngoái, tuy nhiên các tuần gần đây số bệnh nhân lại có xu hướng gia tăng. Tuần cuối tháng 6, Hà Nội ghi nhận 162 ca, nâng tổng số người bệnh trong nửa đầu năm 2019 lên 820, trong đó 95 bệnh nhân vẫn đang điều trị ở các bệnh viện.

Theo báo cáo của 20 tỉnh thành của khu vực Nam Bộ-Lâm Đồng, đến hết tuần thứ 12 năm 2019, số ca mắc SXH được ghi nhận tăng cả số lượng mắc và tử vong. Theo đó, có tổng cộng 27.159 trường hợp mắc SXHD, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Như vậy, số ca mắc tăng 319,3% so với cùng kỳ năm 2018 (6.476 ca), tăng 2 trường hợp tử vong so với cùng kỳ năm 2018 (2 trường hợp)

Thời điểm hiện tại dịch SXH đang bùng phát mạnh trên cả nước.

2. Phân vùng dịch tễ bệnh sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết được chia thành 3 vùng

• Vùng 1: Bệnh SXH lưu hành quanh năm, phát triển dịch mạnh vào mùa thu, đối tượng gặp chủ yếu là trẻ em. Bao gồm đồng bằng sông Cửu Long, ven biển miền Trung…
• Vùng 2: không có bệnh vào những tháng rét nhưng phát thành dịch vào mùa mưa – nóng. Gặp ở cả người lớn và trẻ em. Chủ yếu là đồng bằng Bắc bộ.
• Vùng 3: bệnh tản phát ở vài tháng mưa – nóng, thường không thành dịch. Tây Nguyên và miền núi phí Bắc.

3. Mùa dịch của sốt xuất huyết 

• Miền Bắc thường bắt đầu từ tháng 6 và đạt đỉnh vào tháng 8,9,10.
• Miền Nam dịch có xu hướng xuất hiện quanh năm, tăng lên từ tháng 4 và đạt đỉnh vào các tháng 6, 7, 8.

4. Nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết

Tác nhân gây bệnh

Virus Dengue được cho là nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết Dengue.

Virus Dengue thuộc giống Favivirus. Có 4 typ huyết thanh I, II, III, IV. Ở mỗi khu vực và quốc gia có thể gặp cả 4 typ nhưng trong mỗi vụ dịch sẽ có typ nổi trội hơn. Ở Việt Nam gặp chủ yếu là virus Dengue typ I và typ II.

Nguồn bệnh

Người bệnh và động vật linh trưởng. Những bệnh nhân thể nhẹ, không được chăm sóc tại cơ sở y tế là nguồn bệnh quan trọng.

Vật chủ trung gian

Côn trùng trung gian truyền bệnh chính là muỗi Aedes aegypti, ngoài ra muỗi Aedes albopictus cũng có khả năng truyền bệnh.

Muỗi Aedes phân bố khắp mọi nơi từ nông thôn đến thành thị, đồng bằng, ven biển đến miền núi. Chúng thường sống nơi bùn lầy nước đọng trong nhà hay lùm cây, ngọn cỏ.

Muỗi Aedes aegypti cái đốt vào ban ngày, chủ yếu vào sáng sớm và chiều tối. Sau khi hút máu người bệnh, muỗi cái có thể truyền bệnh ngay nếu đốt người lành. Nếu không có cơ hội truyền bệnh, virus tiếp tục phát triển trong ống tiêu hóa và tuyến nước bọt của muỗi chờ dịp truyền sang người khác.

Muỗi Aedes đẻ trứng, trứng phát triển thành bọ gậy. Bọ gậy sống trong các dụng cụ chứa nước, rãnh, ao hồ. Mật độ tăng lên vào mùa mưa.

Cơ thể cảm miễn

Ở những vùng dịch lưu hành thì đối tượng mắc chủ yếu là trẻ em dưới 15 tuổi. Lứa tuổi chiếm đa số là 5 – 9 tuổi. Những vùng dịch mức độ vừa có thể gặp cả người lớn nhưng thường không quá 50 tuổi.

Điều kiện phát sinh dịch sốt xuất huyết

• Mật độ muỗi Aedes aegypti cao ≥ 1 con/nhà và ≥ 50% nhà kề cận có muỗi.
• Khí hậu và thời tiết phù hợp
• Mùa mưa
• Nhiệt độ môi trường 16°C – 22°C. Bọ gậy phát triển nhanh ở 26°C, virus Dengue phát triển nhanh ở 22°C
• Sinh thái người
• Mật độ dân cư cao, nhiều trẻ em, chưa có miễn dịch hoặc tiếp xúc hạn chế với virus Dengue.
• Điều kiện vệ sinh kém: nhà ở chật chội, ẩm thấp, tối, thiếu nước sinh hoạt, có nhiều dụng cụ chứa nước, nhiều rãnh, ao tù.

5. Cơ chế gây bệnh sốt xuất huyết

Sau khi muỗi mang virus đốt người lành, virus Dengue xâm nhập cơ thể, nằm trong các tế nào đơn nhân lớn. Cơ thể sẽ xuất hiện phản ứng chống lại các tế bào bị nhiễm virus. Quá trình này giải phóng ra nhiều chất gây viêm. Từ đó dẫn đến 2 rối loạn chủ yếu của bệnh là thoát huyết tương và rối loạn đông máu.

Tình trạng giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch khiến cho các mao mạch bị giãn, phù nề quanh mạch máu gây thoát huyết tương. Khi thoát huyết tương nhiều dẫn đến giảm protein huyết thanh, cô đặc máu, giảm khối lượng tuần hoàn và nặng hơn là sốc. Nếu sốc kéo dài sẽ dẫn đến thiếu oxy mô, toan chuyển hóa, tăng nguy cơ đông máu nội quản rải rác và tử vong.

Tình trạng rối loạn đông máu tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến xuất huyết nhiều hơn, giảm khối lượng tuần hoàn và sốc. Bên cạnh đó các nhà khoa học cho rằng phức hợp miễn dịch kháng nguyên – kháng thể xuất hiện sau khi nhiễm virus Dengue vài ngày gây vón tụ tiểu cầu, hoạt hóa bổ thể và các yếu tố đông máu. Giải phóng yếu tố tăng tính thấm thành mạch gây nên sốc phản vệ dẫn đến tử vong.

Cả 2 cơ chế gây bệnh này đều có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề của sốt xuất huyết Dengue như sốc, xuất huyết nặng và suy đa tạng.

BS Thanh Mai – Hội Nội khoa Việt Nam

Bài viết Nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết Dengue đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Sốc sốt xuất huyết

• Một trong các triệu chứng của sốt xuất huyết Dengue là sốt cao liên tục. Thường kéo dài 2 – 7 ngày và sau đó giảm sốt. Chính vào thời điểm người bệnh bắt đầu hạ sốt thì biến chứng sốt xuất huyết lại dễ xảy ra.
• Sốc thường xảy ra vào ngày thứ 3 – 7 của bệnh. Trước khi chuyển sang giai đoạn sốc người bệnh luôn xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo trước.
• Hội chứng sốc cổ điển: Tăng tính thấm thành mạch dẫn đến tràn dịch đa màng phổi – tim – bụng…. Sau đó là tụt huyết áp, suy tuần hoàn. Tràn dịch màng phổi khiến người bệnh khó thở, đau ngực. Nặng hơn có thể dẫn đến tử vong.
• Thông thường nhiễm virus Dengue typ DEN-1 và DEN-2 có liên quan đến kết quả tồi tệ hơn trong sốc sốt xuất huyết Dengue.

2. Biến chứng xuất huyết nặng

• Xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não khiến lưu lượng tuần hoàn toàn cơ thể giảm. Kết hợp thêm tình trạng giảm tiểu cầu khiến máu chảy khó cầm làm nặng thêm tình trạng xuất huyết. Vòng xoắn này đưa bệnh nhân tiến vào giai đoạn nguy hiểm. Ngay cả khi nếu thoát chết người bệnh rất có thể vẫn phải sống chung với di chứng nhất là trường hợp xuất huyết não.
• Phần lớn các xuất huyết nội tạng có thể gặp ở những bệnh nhân vốn đã mắc các bệnh mạn tính. Ví như viêm loét dạ dày, xơ gan, viêm đại tràng, trĩ… Do vậy người có các bệnh mạn tính mắc sốt xuất huyết nên được theo dõi tại cơ sở y tế để cấp cứu kịp thời.
• Tình trạng xuất huyết nặng còn do sử dụng thuốc hạ sốt sai cách. Việc sử dụng thuốc asprin, thuốc chống viêm để hạ sốt làm tăng nguy cơ chảy máu

3. Suy đa tạng

Khá nhiều trường hợp sốt xuất huyết biến chứng suy tạng mà điển hình là suy gan, thận, tim. Đặc biệt ở những bệnh nhân có tiền sử viêm gan, xơ gan, suy thận, suy tim, đái tháo đường, hen thì tình trạng suy đa tạng hoàn toàn có thể xảy ra.

• Đau vùng hạ sườn phải – vùng gan là dấu hiệu thường gặp trong sốt xuất huyết. Tuy nhiên tình trạng này sẽ nặng lên nếu tiến triển thành viêm gan cấp, suy gan.
• Viêm gan có thể xả ra và tiến triển nặng lên thành suy gan tối cấp. Tổn thương gan với các mức độ khác nhau là một biểu hiện bệnh gần như hằng định của SXH Dengue, đặc biệt là trong hội chứng sốc do sốt xuất huyết Dengue. Tổn thương gan gây nên rối loạn đông máu có thể là một trong những cơ chế gây nên xuất huyết trong SXH Dengue. Tăng cao các men gan (SGOT và SGPT) là những dấu hiệu của tổn thương gan cũng như suy giảm chức năng gan trong SXH Dengue. Các nghiên cứu khác nhau đã cho thấy mức độ tổn thương gan cũng như rối loạn đông máu có tương quan với sự nhân lên của virus trong tế bào gan bị nhiễm virus Dengue
• Viêm cơ tim là một biến chứng mặc dù nhẹ nhưng có thể tiến triển thành suy tim toàn bộ mất bù, rối loạn nhịp tim nặng, tắc động mạch ngoại vi… Biểu hiện của viêm cơ tim do virus thường là sốt cao, đau mỏi cơ khớp, nhịp tim nhanh, mạch yếu, huyết áp tụt, hồi hộp trống ngực, đau tức ngực khó thở…
• Bên cạnh đó nhiễm toan lactic cũng góp phần làm giảm co bóp cơ tim.
• Suy thận cấp thường xảy ra do tụt huyết áp trong sốc và dễ dẫn đến tử vong.

Để tránh được những biến chứng của SXH Dengue và kịp thời xử lý thì việc theo dõi người bệnh SXH là vô cùng quan trọng. Người bệnh cần được theo dõi liên tục cho đến khi toàn trạng hồi phục và mạch huyết áp ổn định.

Bài viết Bệnh sốt xuất huyết Dengue nguy hiểm không? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Thời kỳ ủ bệnh

Diễn ra từ 3 – 15 ngày, không có triệu chứng lâm sàng. Đây là giai đoạn làm nguy cơ lây truyền cao bởi cả người bệnh và người lành không có sự đề phòng.

2. Thời kỳ khởi phát – giai đoạn sốt

• Người bệnh sốt cao trên 39 – 40°C đột ngột và liên tục.
• Trẻ nhỏ có thể co giật, quấy khóc, bỏ ăn, bỏ bú.
• Nhức đầu, nhức hai hố mắt.
• Đau cơ, đau khớp
• Chán ăn, buồn nôn
• Nghiệm pháp dây thắt dương tính.
• Da sung huyết hoặc phát ban dát đỏ. Ở một số bệnh nhân đã có xuất huyết dưới da dạng chấm nốt hoặc chảy máu mũi, chảy máu chân răng.

3. Thời kỳ toàn phát – giai đoạn nguy hiểm

Các triệu chứng của thời kỳ khởi phát có vẻ thuyên giảm hơn. Người bệnh có thể vẫn còn sốt hoặc đã giảm sốt. Trên lâm sàng có thể phát hiện một số dấu hiệu bệnh chuyển nặng

Biểu hiện của hiện tượng thoát huyết tương.

• Thường diễn ra vào ngày thứ 3 – 7 của sốt. Kéo dài khoảng 24 – 48h
• Tràn dịch màng phổi khiến người bệnh khó thở nhất là khi nằm, có thể có đau ngực.
• Tràn dịch màng bụng lượng ít khó phát hiện. Lượng nhiều thấy bụng chướng căng, rốn lồi.
• Nề mi mắt
• Có triệu chứng gan to, sờ vào vùng gan thấy đau
• Nếu thoát huyết tương mức độ nặng sẽ xuất hiện tình trạng sốc: vật vã, bứt rứt, li bì, lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, tiểu ít, mạch nhanh nhỏ, huyết áp tụt

Dấu hiệu của xuất huyết

• Xuất huyết dưới da: dạng chấm, nốt hoặc mảng. Vị trí thường ở lưng, bụng, mặt trong cánh tay – đùi. Căng da, vết xuất huyết không mất đi.
• Xuất huyết niêm mạc: chảy máu mũi, chảy máu chân răng, tiểu máu, rong kinh ở phụ nữ, kinh nguyệt trước kỳ. Xuất huyết nội tạng có thể nôn ra máu, đại tiện phân đen, xuất huyết phổi, xuất huyết não…

Biểu hiện của suy tạng

• Viêm gan nặng, suy thận cấp, viêm não, viêm cơ tim…
• Có thể gặp trong sốt xuất huyết Dengue không sốc và không có biểu hiện thoát huyết tương.

Bệnh có thể chỉ có triệu chứng của sốt xuất huyết Dengue nhưng cũng có có thể chuyển thành sốt xuất huyết Dengue nặng. Có những bệnh nhân vừa có dấu hiệu sốc vừa có suy tạng.

Sốc thường xảy ra vào ngày thứ 3 – 7 của bệnh. Trước khi chuyển sang sốt xuất huyết Dengue có sốc người bệnh thường có dấu hiệu cảnh báo.

4. Thời kỳ lui bệnh – hồi phục

Người bệnh hết sốt, toàn trạng tốt lên. Huyết áp và mạch ổn định hơn. Người bệnh đi tiểu nhiều hơn. Người bệnh bắt đầu có cảm giác thèm ăn. Đây là tín hiệu tốt báo hiệu giai đoạn hồi phục

Đối với những bệnh nhân có tình trạng sốc, nếu được điều trị tốt sẽ ổn định trong vòng 48 – 72h. Tình trạng tràn dịch các màng giảm, người bệnh đỡ khó thở.

Bài viết Triệu chứng của bệnh sốt xuất huyết Dengue đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1.Theo dõi tình trạng sốt

Sốt là giai đoạn đầu của sốt xuất huyết Dengue. Thường bệnh nhân sẽ xuất hiện triệu chứng sốt cao 39 – 40°C từ ngày đầu tiên của bệnh. Từ ngày thứ 3 đến thứ 7 có thể người bệnh vẫn sốt cao hoặc đã giảm sốt. Đến thòi kỳ lui bệnh, người bệnh hết sốt và toàn trạng tốt lên.

Việc theo dõi tình trạng sốt giúp kiểm soát tốt biến chứng có thể xảy ra.

Với triệu chứng sốt, người bệnh cần theo dõi

• Ngày khởi phát sốt: ngày đầu tiên bị sốt, theo dõi nhiệt độ 2 – 3 tiếng/lần.
• Vẽ biểu đồ nhiệt độ của người bệnh để theo dõi đỉnh sốt có hạ hay không? Thời gian giữa các cơn sốt có giãn rộng không?

2. Theo dõi tình trạng xuất huyết

• Ban xuất huyết dưới da
• Là những chấm nhỏ màu đỏ trên da
• Cần trả lời được câu hỏi: Ngày xuất hiện cảu ban xuất huyết? Vị trí xuất hiện?
• Xuất huyết niêm mạc:
• Chảy máu mũi, chảy máu chân răng: ngày bắt đầu xuất hiện triệu chứng, lượng máu nhiều ít.
• Đi tiểu máu, đại tiện phân đen: ngày bắt đầu xuất hiện triệu chứng, lượng nhiều ít
• Ra máu âm đạo: Cần xác định có trùng ngày hành kinh theo chu kỳ thường không? Nếu đúng là kinh nguyệt thì lượng kinh nhiều hay ít? Thời gian hành kinh có bị kéo dài hơn bình thường?

Cần đặc biệt lưu ý khi người bệnh xuất huyết kéo dài. Lạnh đầu chi, da lạnh ẩm, mạch nhanh, có thể có tình trạng sốc cần cấp cứu ngay.

3. Theo dõi tình trạng nôn

• Nôn nhiều hay ít
• Chất nôn bao gồm những gì
• Có nôn máu không? Đây là dấu hiệu nặng cần cấp cứu.

4. Theo dõi lượng nước tiểu.

• Tiểu ít là một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
• Cần tính được lượng tiểu ra và lượng nước đưa vào cơ thể. Cẩn thận với tình trạng bù thừa dịch.

5. Theo dõi dấu hiệu cảnh báo

Có 7 dấu hiệu cảnh báo mà người bệnh và người thân có thể tự phát hiện và theo dõi

• Người bệnh vật vã, lừ đừ, li bì.
• Đau bụng vùng gan hoặc ấn đau vùng gan.
• Nôn nhiều, liên tục
• Xuất huyết niêm mạc
• Tiểu ít
• Khó thở
• Đau đầu nhiều, co giật, liệt

Người bệnh có dấu hiệu cảnh báo có thể tiến triển thành sốt xuất huyết Dengue nặng hoặc đã chuyển sang sốt xuất huyết nặng. Cần được theo dõi chặt mạch, huyết áp, nhiệt độ, số lượng nước tiểu.

Ngay khi người bệnh có các dấu hiệu cảnh bảo cần thông tin cho nhân viên y tế hoặc đưa ngay người bệnh vào viện.

Sốt xuất huyết Dengue rất dễ chuyển thành sốt xuất huyết Dengue nặng. Sốc thường xảy ra vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Trước khi chuyển nặng người bệnh thường có các dấu hiệu cảnh báo. Chính vì vậy việc theo dõi người bệnh trong suốt quá trình bị bệnh là vô cùng cần thiết.

Bài viết Theo dõi bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue tại nhà đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Điều kiện để được điều trị và theo dõi tại nhà

• SXH Dengue không có dấu hiệu cảnh báo
• Người bệnh có thể tự uống được nước
• Đi tiểu ít nhất 6h/lần

5 đối tượng đặc biệt nên theo dõi và điều trị sốt xuất huyết tại viện bao gồm:

• Phụ nữ có thai
• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
• Người béo phì hoặc mắc kèm các bệnh mạn tính như viêm loét dạ dày, viêm đại tràng, hen phế quản, tiểu đường, bệnh gan, bệnh tim, bệnh thận,
• Người bệnh ở một mình hoặc nhà ở xa trung tâm y tế – nơi có thể xử lý cấp cứu sốc sốt xuất huyết.
• Người có biểu hiện sốc sốt xuất huyết hoặc có các biểu hiện của biến chứng sốt xuất huyết khác.

Điều trị sốt xuất huyết tại nhà

1. Điều trị đặc hiệu

Sốt xuất huyết Dengue hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Tất cả các phương pháp điều trị hiện nay đều tập trung giải quyết triệu chứng và cấp cứu biến chứng.

2. Điều trị triệu chứng

• Hạ sốt: có thể dùng thuốc, lau người bằng khăn ấm, mặc quần áo rộng thoáng mát để hạ sốt. Chỉ được dùng paracetamol đơn chất, liều 10 – 15mg/kg/lần, cách nhau 4 – 6h. Tổng liều paracetamol < 60mg/kg/24h. Không dùng aspirin, analgin, ibuprofen để điều trị (gây XH và toán máu).
• Bù dịch sớm: Khuyến khích BN uống nhiều nước oresol, nước hoa quả (cam, chanh, dừa..), nước cháo loãng với muối, nước sôi để nguội. Nếu người bệnh không uống được nước, nôn nhiều, có dấu hiệu mất nước, lừ đừ, hematocrit tăng cao, mặc dù huyết áp vẫn ổn thì vẫn nên truyền dịch. Thường truyền ringer lactat, NaCl 0.9%.
• Khám lại ngay khi có dấu hiệu cảnh báo. Hoặc khám lại theo lịch hẹn mỗi ngày cho đến khi hết sốt liên tục > 48h

3. Chỉ định nhập viện truyền dịch với SXH không sốc

• Nôn nhiều
• XHTH (nôn máu, đại tiện phân đen), chảy máu chân răng, chảy máu mũi nhiều.
• Gan to nhanh, đau bụng nhiều
• Cô đặc máu, Hct tăng nhanh
• Dấu hiệu tiền sốc: chân tay lạnh, vã mồ hôi, bứt rứt, tiểu ít…

4. Lưu ý khi truyền dịch

• Ngừng truyền khi HA, M bình thường, tiểu nhiều.
• Không cần truyền dịch sau khi hết sốc 24h
• Lưu ý tình trạng quá tải dịch truyền dẫn đến suy tim, phù phổi cấp…
• Sau khi sốc hồi phục HA kẹt nhưng chi ấm, mạch chậm – rõ, tiểu nhiều thì không truyền dịch mà lưu kim tĩnh mạch theo dõi thêm.
• Cần chú ý rối loạn điện giải và thăng bằng kiềm toan

Bài viết Điều trị sốt xuất huyết Dengue đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.