“Tỷ lệ mắc sỏi thận đã tăng 70% trong vòng 30 năm qua, với sự gia tăng đột biến ở đối tượng thanh thiếu niên và phụ nữ trẻ”, Gregory E. Tasian – Tiến sĩ nhi khoa chuyên ngành tiết niệu – BV Nhi Phialadelphia (CHOP) cho biết. TS.Tasian cũng cho biết sỏi thận trước đây thường hiếm gặp ở trẻ em.

Tiến sĩ Michelle Denburg, một bác sĩ nhi khoa tại CHOP nói thêm: “Lý do tăng tỷ lệ mắc sỏi thận mặc dù chưa rõ ràng, nhưng phát hiện của chúng tôi cho thấy thuốc kháng sinh đường uống có vai trò nhất định, đặc biệt khi trẻ em được kê đơn kháng sinh với tỷ lệ cao hơn người lớn”.

Nhóm nghiên cứu đã thu thập các hồ sơ y tế điện tử từ Vương quốc Anh, bao gồm 13 triệu người lớn và trẻ em được chăm sóc bởi các bác sỹ đa khoa trong Mạng lưới cải thiện sức khỏe từ năm 1994 đến năm 2015. Nhóm nghiên cứu đã phân tích phơi nhiễm kháng sinh cho gần 26,000 bệnh nhân bị sỏi thận, so sánh với 260,000 đối tượng kiểm soát.

Họ phát hiện ra rằng năm loại kháng sinh đường uống có liên quan đến chẩn đoán bệnh sỏi thận. Năm loại này là nhóm sulfa, cephalosporin, fluoroquinolones, nitrofurantoin và penicillin phổ rộng. Sau khi điều chỉnh các yếu tố độ tuổi, giới tính, chủng tộc, nhiễm trùng đường tiết niệu, các loại thuốc khác và các tình trạng y tế khác; bệnh nhân dùng thuốc sulfa có nguy cơ bị sỏi thận cao hơn gấp đôi so với những người sử dụng thuốc kháng sinh; đối với penicillin phổ rộng, nguy cơ tăng cao hơn 27%.

Đối tượng nguy cơ cao nhất mắc sỏi thận là ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nguy cơ sỏi thận giảm theo thời gian nhưng vẫn tăng cao vài năm sau khi sử dụng kháng sinh. Các nhà khoa học đã biết rằng thuốc kháng sinh làm thay đổi thành phần hệ vi sinh vật của con người. Sự gián đoạn của hệ vi khuẩn đường ruột và đường tiết niệu có liên quan đến sự xuất hiện sỏi thận, nhưng không có nghiên cứu nào trước đây cho thấy mối liên hệ giữa việc sử dụng kháng sinh và sỏi thận.

Tiến sĩ Tasian chỉ ra rằng các nhà nghiên cứu khác đã phát hiện ra khoảng 30% thuốc kháng sinh được kê đơn trong phòng khám là không phù hợp, và trẻ em được dùng nhiều kháng sinh hơn bất kỳ nhóm tuổi nào khác, vì vậy những phát hiện mới khiến bác sỹ phải cẩn thận hơn trong việc kê đơn thuốc kháng sinh đúng. Ông nói thêm, “Những phát hiện của chúng tôi cho thấy rằng thực hành kê đơn kháng sinh đại diện cho một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được – sự thay đổi trong việc kê đơn có thể làm giảm nguy cơ bệnh sỏi thận hiện tại ở trẻ em”.

Một đồng tác giả của bài báo Tiến sĩ Jeffrey Gerber, là chuyên gia về bệnh truyền nhiễm tại CHOP, người lãnh đạo chương trình về quản lý kháng sinh – một cách tiếp cận hướng dẫn các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe loại kháng sinh thích hợp nhất cho từng nhiễm trùng cụ thể nhằm cải thiện kết quả điều trị và giảm nguy cơ kháng kháng sinh tổng thể.

Tiến sĩ Tasian và các đồng nghiệp đang tiếp tục nghiên cứu hệ vi sinh vật của trẻ em và thanh thiếu niên bị sỏi thận trong một nghiên cứu đơn tại CHOP. Mục tiêu của họ là mở rộng nghiên cứu dựa trên quy mô dân số lớn hơn để hiểu rõ sự biến đổi về thành phần hệ vi sinh vật có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của sỏi thận như thế nào.

Tiến sĩ Tasian, Denburg và các đồng nghiệp đã công bố nghiên cứu của họ ngày 14/5/2018 trên tạp chí American Society of Nephrology (Tạp chí Hiệp hội thận học Hoa Kỳ).

Nguồn European Pharmaceutical Review – Tạp chí dược phẩm Châu Âu

Lược dịch: BS Thanh Mai

Bài viết Kháng sinh đường uống có thể tăng nguy cơ sỏi thận ở trẻ em và người lớn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

EMA đã đánh giá các tác dụng phụ nghiêm trọng, gây tàn tật và không hồi phục của kháng sinh quinolon và fluoroquinolon đường uống, đường tiêm và đường xông hít. Cuộc rà soát có sự kết hợp lấy ý kiến của bệnh nhân, cán bộ y tế, giảng viên được trình bày trong chương trình thu thập ý kiến của EMA về các kháng sinh quinolon và
fluoroquinolon tháng 6/2018.

EMA đồng ý với khuyến cáo của PRAC và kết luận cần tạm ngừng giấy phép lưu hành các thuốc chứa cinoxacin, flumequin, acid nalidixic và acid pipemidic. EMA khẳng định việc sử dụng các kháng sinh fluoroquinolon còn lại nên được giới hạn.

Ngoài ra, thông tin kê đơn dành cho cán bộ y tế và bệnh nhân sẽ mô tả tác dụng không mong muốn gây tàn tật, có thể không hồi phục và khuyến cáo bệnh nhân ngừng điều trị bằng fluoroquinolon khi có dấu hiệu của tác dụng không mong muốn liên quan đến cơ, gân hoặc khớp và thần kinh. 

Giới hạn sử dụng fluoroquinolon có nghĩa là các thuốc này không nên được sử dụng trong các trường hợp:

• Điều trị nhiễm khuẩn cho các trường hợp có thể cải thiện khi không cần điều trị hoặc các loại nhiễm khuẩn không nghiêm trọng (như viêm họng);
• Điều trị nhiễm trùng không do vi khuẩn, ví dụ viêm tuyến tiền liệt không do vi khuẩn (mạn tính).
• Dự phòng tiêu chảy khi đi du lịch hoặc nhiễm khuẩn đường niệu dưới tái phát (nhiễm trùng đường tiết niệu không lan tới bàng quang);
• Điều trị nhiễm khuẩn ở mức độ từ nhẹ đến trung bình, trừ khi không thể sử dụng các kháng sinh được khuyến cáo phổ biến khác.

Điều quan trọng là cần tránh sử dụng các kháng sinh fluoroquinolon ở những bệnh nhân đã có tiền sử gặp tác dụng không mong muốn nghiêm trọng với fluoroquinolon hoặc quinolon. Cần sử dụng các kháng sinh này thận trọng, đặc biệt ở người cao tuổi, bệnh nhân mắc bệnh thận và những người đã ghép tạng vì những bệnh nhân này có nguy
cơ cao bị tổn thương gân. Việc sử dụng corticosteroid đi kèm với fluoroquinolon cũng làm tăng nguy cơ này, do đó nên tránh sử dụng đồng thời các loại thuốc này.

Ý kiến của CHMP sẽ được chuyển đến Ủy ban châu Âu để có quyết định ràng buộc pháp lý cuối cùng

Thông tin dành cho cán bộ y tế:

• Các fluoroquinolon có thể gây ra các phản ứng bất lợi dài hạn (lên đến vài tháng đến vài năm), nghiêm trọng, gây tàn tật và có khả năng không hồi phục ảnh hưởng đến một hoặc nhiều cơ quan và giác quan trong cơ thể.
• Các tác dụng không mong muốn nghiêm trọng bao gồm viêm gân, đứt gân, đau khớp, đau chi, thay đổi dáng đi, rối loạn thần kinh liên quan đến dị cảm, trầm cảm, mệt mỏi, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, suy giảm thính giác, thị giác, vị giác và khứu giác.
• Gây tổn thương gân (đặc biệt là gân Achilles nhưng cũng có thể là các gân khác) có thể xảy ra trong vòng 48 giờ sau khi bắt đầu điều trị fluoroquinolon nhưng tổn thương có thể xuất hiện sau vài tháng ngừng điều trị.
• Bệnh nhân lớn tuổi, bị suy thận hoặc đã từng được ghép tạng và những người được điều trị bằng corticosteroid có nguy cơ bị tổn thương gân cao hơn. Cần tránh dùng đồng thời fluoroquinolon và corticosteroid.
• Ngừng điều trị fluoroquinolon khi có dấu hiệu đầu tiên của đau gân hoặc viêm gân. Bệnh nhân cũng nên được khuyến cáo ngừng điều trị với fluoroquinolon và trao đổi với bác sĩ trong trường hợp các triệu chứng thần kinh như đau, nóng rát, ngứa ran, tê hoặc yếu để ngăn ngừa phản ứng có hại tiến triển thành tình trạng không thể hồi phục.
• Không nên sử dụng các fluoroquinolon ở những bệnh nhân có tiền sử gặp phản ứng có hại nghiêm trọng liên quan đến việc sử dụng các quinolon hoặc fluoroquinolon.
• Nên tham khảo các chỉ định được cấp phép trong tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm được cập nhật khi xem xét điều trị bằng fluoroquinolon, do thuốc bị giới hạn chỉ định.
• Lợi ích và nguy cơ khi sử dụng fluoroquinolon sẽ được theo dõi liên tục và nghiên cứu sử dụng thuốc sẽ đánh giá tính hiệu quả của các biện pháp mới để giảm sử dụng không hợp lý fluoroquinolon bằng cách giám sát thay đổi hành vi kê đơn.

Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và Theo dõi phản ứng có hại của thuốc

Bài viết Tạm ngừng và giới hạn sử dụng các kháng sinh quinolon và fluoroquinolon: Cảnh báo từ EMA đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Bài viết Việt Nam xuất hiện siêu vi khuẩn kháng tất cả các loại kháng sinh đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.