Dưỡng sinh tinh thần

Mùa thu dưỡng sinh tinh thần nên “làm cho tinh thần an tĩnh, nhẹ nhàng với khí thu, thu liễm thần khí, giữ cho khí thu hài hòa, không để tâm trí bị xao lãng, giữ cho phế khí trong sạch”. Tức là giữ một tâm thái bình thường để đối diện với sự thay đổi của tự nhiên.

Mùa thu cỏ úa lá rụng, dễ khiến người ta cảm thấy buồn bã. Do đó, mùa thu thường là mùa dễ xuất hiện trạng thái trầm cảm. Trong ngũ hành mùa thu cũng chủ buồn. Chúng ta không nên bị ảnh hưởng bởi sự tiêu điều của thiên nhiên, mà cần điều chỉnh cảm xúc để giữ cho phế khí được thanh lọc, phù hợp với đặc tính thu liễm của mùa thu. Có thể đi dạo ngoài trời ngắm cảnh mùa thu, hoặc rèn luyện khí công để thu liễm tâm thần; hoặc tắm nắng nhiều hơn để xua tan tâm trạng u ám.

Dưỡng sinh sinh hoạt

Trong “Nội Kinh – Tố Vấn – Tứ khí điều thần đại luận” có nói: “Ba tháng mùa thu, ngủ sớm dậy sớm, cùng thức dậy với gà”. Mùa thu nên ngủ sớm dậy sớm. Ngủ sớm để tuân theo sự tích tụ của âm tinh, dậy sớm để phù hợp với sự khai mở của dương khí. Tốt nhất là ngủ lúc 9 giờ tối và dậy vào khoảng 5-6 giờ sáng để tuân theo quy luật “thu dưỡng”.

Dưỡng sinh vận động

Mùa thu là thời điểm thiên nhiên đang trong giai đoạn thu liễm, âm tinh dương khí cần được thu liễm và nuôi dưỡng bên trong, đây là thời điểm tốt để dưỡng sinh qua vận động.

Người cao tuổi có thể lựa chọn các môn tập như Ngũ cầm hí, Thái cực quyền, Lục tự quyết, Bát đoạn cẩm để điều hòa hơi thở và dưỡng thần.

Người trung niên và thanh niên có thể chạy bộ, chơi bóng, leo núi, bơi lội, giúp kích thích âm dương khí huyết trong cơ thể.

Để đạt được hiệu quả luyện tập tốt, cần chú ý “hoạt động nhưng không kiệt sức”, tập luyện từ từ, phù hợp với sức mình, và lượng vận động nên vừa phải, ra chút mồ hôi là thích hợp.

Dưỡng sinh qua ăn uống.

Mùa thu nên ăn nhiều thực phẩm dưỡng âm, làm ẩm, như mộc nhĩ trắng, mía, lê, ngó sen, rau chân vịt, gà ác, sữa đậu nành, trứng vịt, mật ong, v.v.

“Giảm cay, tăng chua”, có thể ăn nhiều thực phẩm vị chua như táo, lựu, nho, bưởi, chanh, sơn tra, v.v.; hạn chế ăn các thực phẩm vị cay như hành, gừng, tỏi, ớt để bổ khí gan, thu khí phổi.

Rau tốt nhất – ngó sen.

“Cây sen là báu vật, ngó sen mùa thu là bổ nhất”. Vào mùa thu, ngó sen tươi bắt đầu được bán nhiều. Thời tiết khô hanh, ăn ngó sen có tác dụng dưỡng âm, thanh nhiệt, làm dịu cơn khát, làm dịu tâm và an thần. Ngoài ra, ngó sen tính ôn, có khả năng thu liễm mạch máu, ăn nhiều có thể bổ phổi và dưỡng huyết. Ngó sen tươi không chỉ chứa nhiều carbohydrate, mà còn chứa lượng lớn protein thực vật, các loại vitamin và khoáng chất, cùng với chất xơ phong phú, giúp giảm tình trạng táo bón. Khi ăn ngó sen, kết hợp với mộc nhĩ trắng có thể bổ phổi dưỡng âm, kết hợp với mộc nhĩ đen có thể bổ thận dưỡng âm.

Trái cây tốt nhất – lê.

Mùa thu không khí khô hanh, lượng nước ít. Lê mùa thu tươi ngon, nhiều nước, chứa tới 85% nước, vị chua ngọt dễ ăn, giàu vitamin và các nguyên tố vi lượng như canxi, phốt pho, sắt, i-ốt, v.v., được coi là “nước khoáng thiên nhiên”, từ xưa đã được tôn vinh là “vua của các loại quả”. Nếu mỗi ngày kiên trì ăn một lượng lê vừa đủ, có thể giúp giảm khô hanh mùa thu, sinh tân dịch và dưỡng phổi.

Cách ăn tốt nhất:

• Ăn lê tươi có thể giúp làm giảm rõ rệt các triệu chứng khô, ngứa, đau họng, khản tiếng cũng như táo bón, tiểu đỏ ở những người bị nhiễm trùng đường hô hấp trên.
• Nấu hoặc hấp lê, chẳng hạn như lê hấp đường phèn, có thể dưỡng âm, nhuận phổi, giảm ho và làm tan đờm. Món này cũng có tác dụng phòng ngừa và điều trị bệnh gout, thấp khớp và viêm khớp, đồng thời có hiệu quả tốt hơn trong việc điều trị ho do phế nhiệt và đau họng.

Thịt tốt nhất – Thịt vịt.

Mùa thu là thời điểm vịt béo nhất, hơn nữa, vịt là thực phẩm có tính mát, có công dụng dưỡng âm, kiện tỳ vị, lợi tiểu, tiêu sưng, và phòng tránh khô hanh mùa thu.

Trong y học cổ truyền, vịt được coi là “thuốc” và là “thực phẩm bổ dưỡng thượng hạng”. Điều này là do thịt vịt có giá trị dinh dưỡng cao, hàm lượng chất béo vừa phải, khoảng 7,5%, cao hơn thịt gà nhưng thấp hơn thịt lợn. Uống canh vịt để bồi bổ, tốt nhất nên kết hợp với thể trạng của mỗi người và kết hợp với các loại thảo dược hoặc thực phẩm.

Những người có thể chất yếu, dễ mắc các bệnh đường hô hấp như ho, cảm lạnh, có thể thêm sơn dược, hạt sen, hoàng kỳ hoặc nhân sâm vào khi hầm canh vịt, liều lượng thường là 30-60 gram.

Phụ nữ dễ bị khô da vào mùa thu có thể thêm bách hợp, ngọc trúc để dưỡng nhan, chăm sóc da.

Gợi ý món canh vịt hầm rong biển: Dùng 500 gram vịt sạch, chặt thành miếng nhỏ, 150 gram rong biển sạch cắt thành miếng vuông. Đun sôi vịt và rong biển trong nước, sau đó vớt bỏ bọt, thêm hành lá băm nhỏ, gừng băm nhỏ, rượu nấu ăn, hoa hồi, hầm lửa nhỏ cho đến khi vịt mềm nhừ, cuối cùng thêm muối, hạt tiêu, bột ngọt để nêm gia vị là xong.

Đồ uống tốt nhất – Trà.

Trà dưỡng sinh củ cải: Loại trà này có thể thanh nhiệt phổi và hóa đờm ẩm, có thể thêm chút muối để tăng hương vị, giúp làm sạch phổi và tiêu viêm. Rửa sạch và thái lát 100 gram củ cải trắng, đun mềm, thêm chút muối để nêm. Sau đó, pha 5 gram trà trong 5 phút rồi đổ vào nước củ cải, uống mỗi ngày 2 lần.

Trà gừng tía tô: 3 gram gừng tươi, 3 gram lá tía tô, gừng thái sợi mỏng, rửa sạch lá tía tô, đun với nước sôi trong 10 phút để uống thay trà. Uống 2 lần mỗi ngày, sáng và chiều. Trà này có tác dụng giải cảm, tán phong hàn, lý khí và bổ dạ dày, phù hợp cho các trường hợp cảm lạnh do gió lạnh, đau đầu, sốt, hoặc các triệu chứng khó chịu ở dạ dày như buồn nôn, nôn, đau dạ dày và chướng bụng. Đây là phương pháp dùng dược liệu thay trà, đơn giản và tiện dụng.

Trà quất hồng: Dùng 3-6 gram quất hồng, 5 gram trà xanh, hãm với nước sôi, sau đó đun cách thủy trong 20 phút. Uống mỗi ngày 1 lần, có thể uống bất kỳ lúc nào, giúp nhuận phổi, tiêu đờm, điều hòa khí và giảm ho. Trà này phù hợp với các triệu chứng ho vào mùa thu có nhiều đờm, đờm đặc và khó chịu khi ho.

Thuốc tốt nhất – “Dưỡng ẩm”.

Nguyên tắc cơ bản của thuốc bổ mùa thu chủ yếu là dưỡng ẩm, kết hợp với bổ khí và huyết. Các dược liệu thường dùng gồm có nhân sâm Tây Dương, sơn dược, khiếm thực, mạch môn, bách hợp, v.v.

Nhân sâm Tây Dương còn gọi là Hoa Kỳ sâm, có tác dụng bổ khí dưỡng âm, dùng thường xuyên không gây nóng trong. Đặc biệt hiệu quả với những người thức khuya, bị hư hỏa.

Sơn dược có hai loại: sơn dược khô và sơn dược tươi, đều có tác dụng bổ tỳ ích thận, đặc biệt phù hợp cho phụ nữ.

Ngoài các loại thuốc trên, vào mùa thu có thể dùng một số thuốc Đông y như sinh mạch ẩm, v.v.

Trang phục tốt nhất – “Thu đông”.

“Bạch lộ không để lộ người, Hàn lộ không để lộ chân”, nghĩa là khi trời trở lạnh dần nên tăng cường quần áo, nhưng không mặc quá nhiều hoặc quá sớm. “Thu đông” có nghĩa là vào mùa thu, nên mặc áo ấm muộn hơn, tiếp xúc với khí lạnh nhiều hơn để tăng cường sức đề kháng của cơ thể.

Thư giãn tốt nhất – Xoa bóp.

Xoa bóp giúp thư giãn cơ thể, và sau đây là một số huyệt vị nên được xoa bóp.

Thừa tương: Huyệt thừa tương nằm ở chỗ lõm dưới môi dưới. Dùng đầu ngón tay ấn mạnh và xoa bóp, sẽ làm tiết ra dịch nước bọt trong miệng. Bệnh nhân tiểu đường có thể xoa bóp mạnh ở vị trí này khoảng mười lần, cảm giác khát sẽ biến mất.

Thần môn: Huyệt thần môn nằm ở vùng cổ tay, cạnh rìa bên của gân cơ gấp cổ tay trụ. Dùng ngón tay cái xoa bóp huyệt thần môn 100 vòng, mỗi ngày xoa bóp 2 lần vào buổi sáng và tối. Huyệt thần môn là huyệt của kinh tâm, xoa bóp huyệt này có thể giúp giảm triệu chứng tức ngực, đau tim, phiền muộn, đánh trống ngực, mất ngủ, quên lãng. Hiện nay, nó được sử dụng để điều trị bệnh mạch vành, suy nhược thần kinh, chứng trầm cảm, động kinh, hội chứng mãn kinh.

Thủ tam lý: Huyệt thủ tam lý là huyệt quan trọng của kinh đại tràng, nằm dưới đường gấp khuỷu tay 2 tấc, trên đường nối giữa huyệt dương khê và khúc trì. Dùng tay xoa bóp huyệt này 80-100 vòng, mỗi ngày xoa bóp 2 lần vào buổi sáng và tối. Xoa bóp huyệt này có thể làm nhuận hóa tỳ táo, kích thích khí tỳ, điều hòa tiêu hóa, giúp giảm các triệu chứng đau bụng, tiêu chảy, đồng thời cũng có tác dụng điều trị các chứng đau tay, cứng khuỷu tay, đau răng, sưng má. Thường được sử dụng để điều trị bệnh dạ dày ruột, di chứng sau đột quỵ và viêm quanh khớp vai.

Khúc trì: Huyệt khúc trì nằm ở cuối đường gấp khuỷu tay, khi gập khuỷu tay, nằm giữa đường nối giữa huyệt xích trạch và mỏm ngoài của xương cánh tay. Dùng tay xoa bóp huyệt này 80-100 vòng, mỗi ngày xoa bóp 2 lần vào buổi sáng và tối. Xoa bóp huyệt khúc trì có tác dụng điều trị các bệnh do nhiệt, đau đầu, chóng mặt, đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, liệt tay, cũng có tác dụng trong việc điều trị bệnh mạch vành, ngoại tâm thu, đồng thời giúp tăng lưu lượng máu não, giảm kháng lực mạch máu não.

Ngoài ra, mỗi sáng khi thức dậy và trước khi đi ngủ, có thể thực hiện động tác hàm trên hàm dưới. Ngậm miệng lại, dùng lưỡi chạm vào hàm trên, nhai 100 lần cho đến khi miệng đầy dịch nhờn, sau đó từ từ nuốt xuống. Khi nhai, lượng máu chảy về dạ dày ruột tăng lên, có thể chống lại tác động của khí lạnh mùa thu đối với dạ dày ruột.

BS Uông Mai tổng hợp và lược dịch

Bài viết 7 điều “tốt nhất” nên làm trong mùa thu để chăm sóc sức khỏe đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Mùa thu nên ăn gì? Dưỡng ẩm, nuôi dưỡng âm, tăng vị chua, tránh thức ăn lạnh

Thời tiết dần trở nên mát mẻ hơn, nhiều người bắt đầu nghĩ đến việc bổ sung dưỡng chất cho mùa thu. Tuy nhiên, sau mùa hè nắng nóng, chức năng tỳ vị của con người sẽ suy yếu đôi chút, nếu đột ngột bồi bổ quá nhiều có thể làm tăng gánh nặng cho tỳ vị. Vì vậy, có thể bắt đầu với các thực phẩm giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa để từ từ “bổ sung dưỡng chất cho mùa thu”.

Dưỡng ẩm, nhuận táo

Dưỡng ẩm là điều cần thiết trong chế độ ăn uống mùa thu. Tại sao mùa thu lại gây khô hanh? Mùa thu thuộc hành Kim trong ngũ hành và tương ứng với phế (phổi) trong ngũ tạng của cơ thể. Lúc này, dương khí trong tự nhiên suy yếu, âm khí bắt đầu tăng lên, lượng mưa dần giảm, vì thế thời tiết chủ đạo của mùa thu là “khô hanh” đông y gọi là khí táo. Khí khô nóng dễ tổn hại đến phổi, làm hao tán âm dịch và khí trong cơ thể, gây ra các triệu chứng khô, như da khô nứt nẻ, khô miệng, khô mũi, họng khô, khát nước, lưỡi khô thiếu nước bọt, táo bón…. Trong trường hợp nặng hơn, phế bị ảnh hưởng dẫn đến đau họng, ho khan ít đờm hoặc đờm có máu.

Do thể chất mỗi người khác nhau, việc dưỡng ẩm cần phải được điều chỉnh phù hợp. Nhìn chung:

• Nên ăn thức ăn thanh đạm, chọn rau quả tươi, uống nhiều nước;
• Tránh các thức ăn cay nóng, chiên rán, nhiều dầu mỡ, cũng như tránh hành, gừng, tỏi, rượu mạnh;
• Chọn các thực phẩm có tác dụng dưỡng ẩm, nhuận táo như bách hợp, mộc nhĩ trắng, vừng, óc chó, mía, sữa…

Dưỡng âm

Xuân hạ dưỡng dương, thu đông dưỡng âm. Mùa thu thích hợp để điều trị các chứng âm hư, nên ăn nhiều thực phẩm có tác dụng dưỡng âm.

• Mộc nhĩ trắng (Ngân nhĩ, nấm tuyết): Giàu chất keo tự nhiên, có tác dụng làm đẹp, giúp điều hòa nhu động ruột, giảm hấp thụ chất béo. Tuy nhiên, những người bị tiêu chảy mạn tính không nên dùng.
• Nhựa đào (đào giao): Khi kết hợp với hạt sen và mộc nhĩ trắng để nấu canh, dùng lâu dài có thể sinh tân, giảm khát, làm đẹp da. Tuy nhiên cần chuyên gia tư vấn về liều dùng cho phù hợp tránh độc.

Các thực phẩm khác có tác dụng dưỡng âm: mật ong, hạt sen, củ mài, táo đỏ, cùng với rau bina, nấm kim châm, sung, lê tuyết, củ cải trắng… có thể ăn thường xuyên để phòng ngừa tình trạng khô hanh làm tổn thương âm. Trong các vị thuốc Đông y, thạch hộc, kỷ tử, nhân sâm Mỹ đều có tác dụng dưỡng âm.

Tăng vị chua

Sau khi lập thu, có thể bổ sung một lượng vừa phải các thực phẩm có vị chua để thu liễm phế khí và dưỡng gan (gan có vị chủ đạo là chua, giúp tăng cường chức năng gan). Trong chế độ ăn uống, có thể ăn nhiều các loại trái cây có vị chua như nho, kiwi, sơn tra, chanh, táo, lựu, bưởi, v.v. Những loại trái cây này có tác dụng dưỡng âm, nhuận phế, sinh tân dịch, và giảm khát. Tuy nhiên, những người có đường huyết cao nên hạn chế hoặc tránh ăn nho.

Ăn thức ăn ấm

Vào đầu mùa thu, thời tiết vẫn còn nóng ẩm, làm suy yếu tỳ vị. Sau lập thu, khí hậu dần mát mẻ hơn, sức đề kháng của cơ thể cũng suy giảm. Như câu nói “Mùa thu ăn dưa hại dạ dày”, các loại dưa có tính hàn như dưa hấu, dưa gang nên ăn ít lại để tránh gây tổn hại cho cơ thể. Để bảo vệ tỳ vị, nên ăn nhiều thức ăn ấm và hạn chế các thực phẩm lạnh hoặc đồ uống lạnh, tránh gây ra các bệnh như viêm ruột, kiết lỵ. Có thể nấu cháo từ gạo tẻ hoặc gạo nếp, đều có tác dụng kiện tỳ vị và bổ trung khí. Tuy nhiên, người bị tiểu đường không nên uống cháo quá thường xuyên.

2. Mùa thu nên làm gì?

Nghỉ ngơi và vận động đều không thiếu. Mùa thu đến, con người nên ngủ sớm dậy sớm, giữ cho tinh thần ổn định, bình tĩnh, thu liễm khí thần đã tản ra trước đó, giúp phế khí giữ được sự trong sạch, từ đó cơ thể có thể thích ứng với khí thu liễm của mùa thu và đạt được sự cân bằng.

Ngoài ra, cũng cần điều chỉnh cảm xúc kịp thời, đây là nguyên tắc để thuận theo khí thu và dưỡng bảo chức năng thu liễm của cơ thể. Nếu chức năng thu liễm không được nuôi dưỡng đúng cách, sức mạnh bế tàng của mùa đông sẽ không đủ, sau khi vào đông dễ bị chứng tiêu chảy không kiểm soát, phân loãng hoặc phân sống.

Sau khi lập thu, có thể tăng cường vận động để nâng cao khả năng của phổi. Điều quan trọng nhất là tăng cường sức khỏe toàn diện, kiên trì luyện tập cơ thể. Đi bộ là hình thức vận động đơn giản và an toàn nhất, những người có thể trạng yếu có thể bắt đầu bằng việc đi bộ chậm, mỗi ngày đi từ 500 đến 1500 mét. Lúc đầu có thể đi với tốc độ quen thuộc của mình, sau đó tăng dần tốc độ, khi đã quen có thể tăng dần thời gian và quãng đường tập luyện.

Tần suất luyện tập nên giữ ở mức khoảng 30 phút mỗi ngày, hoặc có thể tập cách ngày, mỗi lần tập luyện kéo dài trên một giờ. Ngoài ra, các môn như leo cầu thang, chạy bộ chậm, thái cực quyền cũng rất tốt cho phổi.

Các bài tập hô hấp nên thực hiện ngoài trời, đều đặn và kiên trì để cải thiện chức năng phổi. Hơn nữa, các bài tập dành riêng cho cơ hô hấp có thể tăng cường sức mạnh và độ bền của cơ hô hấp, cải thiện chức năng phổi, tăng độ sâu của hơi thở, giúp tăng thông khí phế nang và độ bão hòa oxy trong máu. Các bài tập cơ hô hấp bao gồm thở bằng bụng, thở mím môi và các bài thể dục toàn thân kết hợp với hô hấp.

BS Uông Mai lược dịch

Bài viết Mùa thu nên ăn gì? làm gì? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Chế độ ăn uống: Dưỡng âm, nhuận phổi

Chế độ ăn uống trong mùa thu cần tuân thủ nguyên tắc dưỡng âm và nhuận phổi.

• Người già có dạ dày yếu nên áp dụng phương pháp ăn cháo vào buổi sáng để bổ dưỡng dạ dày và tăng cường sinh tân dịch, ví dụ như cháo bách hợp hạt sen, cháo tuyết nhĩ đường phèn gạo nếp, cháo hạnh nhân xuyên bối, cháo mè đen.
• Ngoài ra, nên ăn nhiều các loại quả và rau có vị chua, hạn chế ăn thực phẩm cay nóng, điều này rất có lợi cho việc bảo vệ gan và nhuận phổi.
• Thực phẩm dưỡng âm nhuận táo có trong mè, lê tuyết, củ năng, mật ong, tuyết nhĩ, táo, chuối, nho, củ cải, củ sen, và các sản phẩm từ đậu.Lê là loại quả thích hợp nhất cho người già trong mùa thu khô hanh, vì nó không chỉ nhiều nước, ngọt dịu mà còn giúp nhuận phổi, giảm khô. Người cao tuổi có thể nấu cháo lê để uống mỗi ngày.
• Người già không nên ăn thực phẩm quá nhiều dầu mỡ, nên ăn nhạt với ít dầu, ít muối, và ít chế biến, vì tiêu thụ quá nhiều dầu và muối có thể dẫn đến các bệnh như mỡ máu cao và cao huyết áp. Ngoài ra, nên ăn thức ăn mềm và dễ tiêu hóa do chức năng tiêu hóa của người già suy yếu.
• Để ngăn ngừa các bệnh phổi, người già có thể chọn các loại thực phẩm dưỡng âm, sinh tân như lê, đường phèn, tuyết nhĩ, sa sâm, vịt, hoàng kỳ, đẳng sâm, mực, và ba ba.
• Trong mùa thu, cũng cần tăng cường tiêu thụ thực phẩm giàu protein như đậu nành, cá, thịt cá là nguồn protein dễ tiêu hóa với tỷ lệ hấp thu lên đến 87%-98%. Tuy nhiên, nên giới hạn lượng thịt tiêu thụ, thay vào đó, có thể bổ sung protein từ các sản phẩm đậu và các loại hạt như đậu phộng, hạt óc chó.

2. Giấc ngủ: Ngủ thêm một giờ mỗi ngày

Đông y coi trọng nguyên lý “thiên nhân hợp nhất”, con người cần duy trì sự hài hòa với môi trường bên ngoài. Theo sự biến đổi của bốn mùa, cần điều chỉnh lối sống để thích nghi, gọi là “tứ thời dưỡng sinh”.
Người cao tuổi nên ngủ sớm và dậy sớm, lý tưởng là nghỉ ngơi từ 21-23h và ngủ sâu từ 23h đến 1 giờ sáng, thời điểm dương khí yếu nhất, giúp dưỡng âm tốt nhất.

Vào mùa thu, trời dần lạnh và khô, dễ gây mệt mỏi, người già nên ngủ thêm một giờ mỗi ngày và có thể nghỉ trưa để giảm cảm giác uể oải.

3. Mặc quần áo: Mặc quần áo nhiều lớp, rộng rãi

Người già nên tránh mặc quần áo quá chật như cổ, eo, và vớ chật để tránh ảnh hưởng đến tuần hoàn máu.
Mặc thêm quần áo khi trời lạnh là cần thiết, nhưng không nên mặc quá ấm. Điều quan trọng là tạo cảm giác hơi mát mẻ nhưng không quá lạnh.

4. Vận động: Vận động nhẹ nhàng

Mùa thu là thời điểm lý tưởng để người già tham gia các hoạt động ngoài trời, nhưng nên tránh vận động quá mạnh, hãy chọn các bài tập nhẹ nhàng và phù hợp với thể trạng của mình.

5. Tâm lý: Ngắm cảnh thiên nhiên để tránh buồn bã

Vào mùa thu, người cao tuổi dễ bị ảnh hưởng bởi khí hậu lạnh và khô, có thể gây cảm giác buồn bã. Do đó, họ nên giữ tinh thần lạc quan, vui vẻ và tích cực tham gia các hoạt động ngoài trời, ngắm nhìn thiên nhiên để duy trì sức khỏe tinh

Bài viết Dưỡng sinh mùa thu cho người cao tuổi đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Về mặt bảo vệ sức khỏe, Đông y cho rằng tiết Thanh minh, trời đất đang dần ấm lên, không khí trong lành hơn đồng nghĩa với trời trong đất sáng. Trọng tâm của bảo vệ sức khỏe là hòa mình với thiên nhiên, thiên nhân hợp nhất. 

Giờ giấc sinh hoạt

Nên thức dậy sớm hơn thường là trước 7-9h sáng. Mùa xuân dương khí nhiều, con người nên điều chỉnh giờ giấc nghỉ ngơi để dậy sớm thu nhận dương khí. Khung giờ 7-9h sáng là thời điểm kinh dương minh vị hoạt động mạnh nhất. Nếu ngủ dậy muộn sẽ khiến dương khí không thông sướng dễ gây ra một số vấn đề về sức khỏe như rối loạn nhịp tim, bồn chồn, họng khô, chóng mặt, màng mắt. 

Nên tích cực tham gia các hoạt động ngoài trời, tập thể dục buổi sớm. Điều này không chỉ giúp thư giãn cơ bắp, tăng tuần hoàn lưu thông máu khí huyết, cải thiện tâm trạng và tăng cường miễn dịch.

Tiết thanh minh nên ngủ muộn nhưng đừng thức khuya. Ngủ muộn cũng là ngủ trước 22h.

Sau khi thức dậy vào buổi sáng, đừng vội gấp chăn gọn gàng. Tốt nhất nên giũ chăn mạnh vài cái, lật ngược mặt chăn đắp vào người lên trên và trải phẳng ra giường. Hoặc lật chăn và gấp làm đôi để đảm bảo ít nhất một nửa bề mặt bên trong tiếp xúc với không khí.

Trang phục

Mùa xuân thời tiết trong ngày biến động liên tục vì vậy nên mặc trang phục mỏng nhưng nhiều lớp, đừng quên mang phòng mũ và khăn. Xuân chủ phong, gió mùa xuân cũng khá mạnh. Việc chắn gió tốt sẽ giúp bản thân giảm bớt tình trạng trúng gió hoặc cảm lạnh. 

Ăn uống

Ăn đồ ấm nóng, gia tăng 1 số loại gia vị như tỏi, hẹ…, bổ sung thêm au xanh nhất là dòng rau cải… Không nên ăn đồ ăn nguội hoặc đồ lạnh tránh làm tổn hại đến tỳ vị. 

Tập luyện và vận động

Đối với những người ít vận động, việc tập luyện nên nằm trong khả năng và không nên tập luyện quá sức.

Người cao tuổi nên kiểm soát nhịp tim trong vòng 105 nhịp/phút và nhịp thở trong vòng 24 lần/phút khi hoạt động, người trẻ và trung niên nên thư giãn phù hợp tùy theo từng cá nhân.

Những người mắc bệnh tim, tăng huyết áp, viêm phế quản cấp tính và mãn tính, COPD, viêm thận, thiếu máu, lao, sốt, nhiễm trùng cấp tính… không nên cố leo núi.

Tâm tình

Tiết thanh minh vẫn thuộc mùa xuân nên việc dưỡng gan là quan trọng bậc nhất. Gan chủ sơ tiết điều đạt, tức giận hại gan nhưng bi thương cũng hại gan. Tiết thanh minh nên giữ cho tâm tình thư thái, tinh thần vui vẻ.

Khi tỏ lòng thành kính với tổ tiên, bạn cũng nên chú ý đến sức khỏe của bản thân. Lễ tảo mộ là lễ hội truyền thống nhằm bày tỏ sự chia buồn với những người thân yêu. Đây là dịp để trút bỏ nỗi buồn, có tác dụng loại bỏ những cảm xúc không tốt và cũng tốt cho sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian này, đối với những người đã mất đi người thân, ngày tảo mộ cũng có thể gây ra những cảm xúc không tốt đẹp. Đặc biệt là người già dễ có những cảm xúc tiêu cực khi quét mộ. Tâm trạng buồn bã, chán nản của mọi người không nên kéo dài quá lâu. Giai đoạn này là thời kỳ có tỷ lệ mắc bệnh nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các bệnh khác cao. Người mắc bệnh như vậy không nên quá buồn bã mà nên chú ý điều tiết cảm xúc, cần tìm người thân, bạn bè đồng hành để giảm bớt tác động của những cảm xúc tiêu cực.

Phòng ngừa dị ứng

Một số người dễ bị cảm lạnh hoặc cơ địa dị ứng dễ bị hắt hơi, sổ mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt, ngứa mũi… vào mùa xuân. Đối với tình trạng này chúng ta nên tránh tiếp xúc với phấn hoa, bụi nhà. Thời tiết xuân có tình trạng nồm ẩm dễ dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ của nấm mốc cần đeo khẩu trang, kính mắt khi dọn dẹp nhà cửa. Quần áo cũng cần được làm khô tránh các tình trạng dị ứng tiếp xúc gây ngứa da hoặc viêm da tiếp xúc. 

Với những người có cơ địa dị ứng tốt nhất không nên nuôi vật nuôi có lông như chó, mèo… Thường xuyên thay chăn ga gối giặt sạch và phơi khô. Nếu thời tiết nồm ẩm nên lựa chọn sấy khô quần áo và đồ dùng vải.

Một số món ăn, thức uống nên dùng vào dịp tiết Thanh minh

Trà trần bì + hoắc hương:

• Nguyên liệu và cách dùng: 5g trần bì, 10g hoắc hương, đường vừa đủ. Thêm 2 bát nước đun nhỏ lửa đến sôi, bỏ bã. Uống ấm trong ngày.
• Công dụng phương hương hóa thấp, hành khí tiêu trệ. Dùng trong trường hợp người nặng mệt mỏi, đầy chướng bụng, rêu lưỡi trắng. 

Trà Sơ can kiện vị:

• Nguyên liệu và cách dùng: thanh bì 10g, trần bì 5g, mạch nha 20g, đường vừa đủ. Thêm 2 bát nước đun nhỏ lửa đến sôi, bỏ bã. Uống ấm trong ngày.
• Công dụng sơ can lý khí, khai vị tiêu trệ. Dùng trong trường hợp đầy chướng bụng, ăn không ngon, tâm trạng không tốt.

Trà thái tử sâm đại táo trần bì:

• Nguyên liệu và cách dùng: Thái tử sâm 15g, đại táo 5 quả, trần bì 3g. Thêm 2 bát nước đun nhỏ lửa đến sôi, bỏ bã.Uống ấm trong ngày.
• Công dụng lý khí hòa vị. 

Món Hoài sơn hầm sườn:

• Nguyên liệu và cách nấu: Hoài sơn 15g, khiếm thực 15g, hoàng kỳ 15g, bạch truật 10g, ý dĩ 15g, bạch biển đậu 15g, sườn lợn 200g. Sao vàng bạch biển đậu và ý dĩ sau đó cho tất cả vào nồi đun to lửa đến sôi và hầm nhỏ lửa 2 tiếng, thêm gia vị vừa ăn.
• Công dụng kiện tỳ tỉnh vị, trừ thấp dùng trong trường hợp tỳ hư thấp trọng, tinh thần không tốt. 

Món Vịt hầm hạt sen:

• Nguyên liệu và cách nấu: trần bì 5g, liên nhục 30g, ý dĩ 30g, hoài sơn 15g, sinh khương 15g, thịt vịt 250g. Sao vàng ý dĩ, cắt vịt thành các miếng vừa ăn. Cho tất cả các nguyên liệu vào nồi, đun lửa lớn đến sôi, hầm lửa nhỏ trong 2 tiếng, thêm gia vị vừa ăn.
• Công dụng kiện tỳ, lợi thấp, chỉ tảm dùng trong trường hợp tỳ vị thấp trọng, đại tiện lỏng.

Cháo khoai tây:

• Nguyên liệu: khoai tây 100g, hoài sơn tươi 50g, gạo tẻ 200g, quế hoa và gia vị vừa đủ.  

Cháo cúc hoa kỉ tử:

• Nguyên liệu: gạo tẻ 200g, cúc hoa 10g, kỉ tử 20g, thịt lợn băm 50g, gia vị vừa ăn.

BS Uông Mai

Bài viết Tiết Thanh minh nên làm gì để bảo vệ sức khỏe đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Mùa đông, thời tiết chủ đạo là giá rét, trong đó có những ngày mưa phùn gió bấc, không khí ẩm ướt làm cho tình trạng đau khớp bùng phát dữ dội. Nguyên nhân là do các mạch máu ngoại vi co lại làm giảm cung cấp máu cho các cơ quan ngoại biên trong đó có da, cơ, khớp gây các triệu chứng như đau mỏi cơ xương khớp, co cứng cơ vùng vai gáy, thắt lưng.

Thời tiết lạnh nhiệt độ xuống thấp, các khớp đau thường gặp nhất là các khớp nhỏ ở bàn tay, khớp cổ tay, khuỷu, gối, cổ chân, bàn ngón chân, cả hai bên. Buổi sáng, khi mới ngủ dậy, người bệnh thấy có cảm giác cứng tại khớp, khó vận động. Dấu hiệu này rõ nhất ở các khớp cổ tay và bàn tay, khiến người bệnh phải làm các động tác như gấp, xoay cổ tay… một hoặc vài tiếng, mới giảm bớt cảm giác cứng khớp.

Theo thống kê, bệnh khớp chủ yếu gặp ở nữ giới, tuổi trung niên, khớp bị viêm kéo dài với các đợt cấp tính, bệnh nhân thường sưng đau nhiều khớp, sốt, có thể có các biểu hiện ở các cơ quan khác.

Ngoài ra, bệnh thường gặp ở các nhân viên văn phòng, làm việc nhiều trên máy tính… với biểu hiện đau vai gáy, đau thắt lưng, viêm các điểm bám tận của các gân vào đầu xương trong chứng bệnh đau cân cơ (fibromyalgia). Nguyên nhân là do trời lạnh, các cơ thường co lại để sinh nhiệt (rét run), tư thế “so vai, rụt cổ” do các cơ vùng gáy co lại để hạn chế tối đa trao đổi nhiệt với môi trường lạnh xung quanh. Các tư thế này phải duy trì trong thời gian dài làm cho các cơ cạnh cột sống bị giữ ở một tư thế lâu, gây mệt và mỏi cơ. Có thể đau một hay hai bên bả vai, hạn chế các động tác của cột sống như cúi, ưỡn, nghiêng… Các triệu chứng hay đi kèm là trạng thái mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ…

Khi tiếp xúc với lạnh, đầu ngón tay, ngón chân bị trắng bệch, tê buốt do thiếu máu đầu chi, sau đó chúng trở nên tím ngắt, căng tức. Đây chính là biểu hiện của co thắt các mạch máu đầu chi trong hội chứng Raynaud, đây là một biểu hiện hay gặp trong bệnh xơ cứng bì toàn thể. Xơ cứng bì là một bệnh hệ thống, do bất thường về hệ thống miễn dịch, có biểu hiện ở tất cả các cơ quan trong cơ thể, trong đó thường thấy như da dày lên, mờ hoặc mất các nếp nhăn trên mặt, khó há miệng, lắng đọng canxi ở tổ chức dưới da, giảm tiết dịch các tuyến ngoại tiết như tuyến nước bọt, tuyến nước mắt, dịch tiêu hoá, xơ hoá phổi, tràn dịch màng ngoài tim, màng phổi…

Vì vậy, việc chăm sóc khớp vào mùa lạnh đúng cách có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo vệ các khớp và sức khỏe toàn thân. Những biện pháp sau đây giúp người khỏe mạnh và bệnh nhân viêm khớp bảo vệ xương khớp hiệu quả trong mùa lạnh.

Trước hết cần ăn uống theo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý, gồm 4 nhóm chất: đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất. Đạm nên ăn là thịt nạc như thịt lợn, bò, gà, vịt, ngan, ngỗng, cá, tôm, cua, trứng, sữa. Chất đường nên ăn là gạo, ngô khoai, sắn, các loại đậu, trong đó, gạo không nên xay xát quá trắng sẽ làm mất hết các chất bổ. Chất béo tốt cho sức khỏe là chất béo trong cá và hải sản, các loại dầu thực vật dùng để chiên xào thức ăn. Chất béo trong hải sản còn giàu omega-3, omega-6 rất tốt cho xương khớp và tim mạch. Vitamin và khoáng chất có nhiều trong rau củ quả, trái cây chín. Trong đó, cần chú ý tăng cường các vi chất cần thiết như canxi, vitamin C, D, cá, các loại hạt, rau lá xanh, ăn nhiều trái cây, uống sữa…

Hạn chế các chất kích thích như rượu bia, cà phê, trà, đồ ăn quá chua, quá mặn, tránh ăn nhiều mỡ động vật…

Ngoài ra, người bệnh cần chú ý duy trì cân nặng hợp lý để tránh thừa cân béo phì gây áp lực lớn lên các khớp, giữ ấm trong mùa lạnh, ra ngoài đường cần mặc đủ quần áo ấm, khăn mũ để tránh nhiễm lạnh khiến các khớp thêm đau nhức.

PGS.TS Trần Trung Dũng – Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Bài viết Bảo vệ khớp mùa đông đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Kinh lạc trong cơ thể đóng mở theo giờ, vận hành có quy luật rõ ràng. Dựa vào sự vận hành của khí huyết trong kinh lạc, sự thịnh suy của nó theo khung giờ trong ngày mà người xưa nương theo đó đề ra phương pháp dưỡng sinh nâng cao sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Giờ Dần (từ 3 – 5 giờ): Thái âm Phế kinh vượng.

Giờ Dần kinh thái âm Phế hoạt động mạnh. Khoảng thời gian này nếu có giấc ngủ tốt thì sắc da hồng hào, tinh khí đầy đủ. Bên cạnh đó, người bị bệnh Phổi các triệu chứng thường khởi phát mạnh nhất vào giờ Dần ví như ho, hen, thở khò khè, khó thở khiến người bệnh tỉnh giấc. Đây là một trong các nguyên do mà người tu hành, luyện khí công dưỡng sinh hay lựa chọn khung giờ này để luyện thở, tập khí công hay ngồi thiền giúp lưu thông khí huyết làm khỏe mạnh hệ hô hấp. Vậy nếu thời gian này bạn không ngủ, bạn đã thức hãy hít sâu thở đều, tập các bài thể dục nhẹ nhàng.

Giờ Mão (5 – 7 giờ): Dương minh Đại trường kinh vượng.

Giờ Mão Đại trường hoạt động thải chất độc và cặn bã. Buổi sáng bạn nên dậy sớm, uống một ly nước ấm và sau đó đi vệ sinh để thải chất cặn bã tích trong lòng ruột già suốt ngày hôm trước, đây là thời điểm đi đại tiện tốt nhất trong ngày.

Lưu ý những người già sau khi dậy nên ngồi tại giường 10 – 15 phút xoa mặt và đầu gáy cho tỉnh táo mới đi vệ sinh để tránh đột quỵ vì trúng gió. Những người thường xuyên táo bón, công việc ngồi nhiều nên rèn thói quen đi vệ sinh vào giờ Mão như vậy bạn sẽ giảm được tình trạng táo bón kinh niên của mình.

Giờ Thìn (7 – 9 giờ): Dương minh Vị kinh vượng.

Giờ Thìn thì nên ăn sáng bởi dễ tiêu hóa, hấp thu cũng tốt hơn. Đây là khung giờ mà dạ dày hoạt động mạnh nhất. Bạn là người mắc bệnh lý về dạ dày? Vậy bạn chính là người không thể bỏ qua bữa sáng – bữa ăn quan trọng nhất trong ngày.

Vào bữa sáng 1 chén cháo nhỏ hay 1 bát súp nóng chính là thần dược cho người bệnh dạ dày. Bạn đừng quên nhé. Và nếu được sau ăn sáng khoảng 1 giờ bạn có thể massage kinh vị thì tin rằng bạn sẽ có một hệ tiêu hóa tốt. Hãy luôn nhớ câu “Ăn sáng như một ông Hoàng, ăn trưa như vị Hoàng Tử và ăn tối như kẻ ăn mày”

Giờ Tỵ (9 – 11 giờ): Thái âm Tỳ kinh vượng, cơ thể tạo máu.

“Tỳ chủ vận hóa, tỳ thống huyết”. Tỳ là cơ quan điều hành toàn bộ việc tiêu hóa, hấp thu, bài tiết, lại quản về máu. Nếu Tỳ tốt thì việc hấp thu và tiêu hóa cũng tốt, chất lượng máu cũng tốt, môi sẽ hồng mịn, nhuận.

Đến đây rõ ràng vào giờ Tỳ nếu như bạn còn chưa ăn sáng thì lấy gì cho Tỳ tiêu hóa và hấp thu đây? Còn nếu bạn ăn rồi thì yên tâm rằng những gì bổ dưỡng của bữa sáng đến thời điểm này ắt hẳn đang được tiêu hóa và chuyển hóa hết để cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho bạn. Và đó cũng là nguyên do mà vì sao bạn ăn sáng rồi nhưng đến tầm 11h -12h bạn lại thấy đói.

Giờ Ngọ (11 – 13 giờ): Thiếu âm Tâm kinh vượng.

Giờ Ngọ nên nghỉ ngơi để an thần dưỡng tinh khí. “Tâm chủ thần minh”. Tim đẩy máu vận hành, dưỡng thần, khí, và cơ bắp.

Một giấc ngủ ngắn vào giờ Ngọ có tác dụng dưỡng tim rất tốt, giúp buổi chiều tỉnh táo và hoạt động hết năng suất.

Giờ Mùi (13 – 15 giờ): Thái dương Tiểu trường kinh vượng.

Giờ Mùi Tiểu trường làm nhiệm vụ phân chia trong đục. Phần chất lỏng đục được đưa về bàng quang, chất cặn bã đưa xuống đại trường, chất tinh túy chuyển lên tỳ, phế. Ruột non hấp thu và bài tiết tốt nhất vào giờ Mùi. Vì vậy bạn nên ăn trưa trước 1h chiều.

Lúc này uống nhiều nước, uống trà có lợi cho Tiểu trường thải độc hạ hỏa. Sau khi ngủ trưa dậy nhớ uống 1 cốc nước lọc lớn hoặc nhâm nhi tách trà sẽ rất tốt đấy.

Giờ Thân (15 – 17 giờ): Thái dương Bàng quang kinh vượng.

Giờ Thân nước đủ thì cơ thể dưỡng âm tốt. Bàng quang chứa nước thải để bài tiết ra khỏi cơ thể. Nếu bàng quang nóng sẽ tiểu són. Giờ Thân nhiệt độ cơ thể thường nóng hơn, người hay có biểu hiện hâm hâm nóng sốt về chiều – người âm hư biểu hiện rõ nhất.

Hẳn là buổi chiều bạn cũng thấy cảm giác khát xuất hiện nhiều hơn. Buổi chiều chính là thời điểm bạn nên uống nhiều nước hơn trong ngày.

Giờ Dậu (17 – 19 giờ): Thiếu âm Thận kinh vượng.

Thận tàng tinh, giờ Dậu nạp nguyên khí mạnh. Y học Phương Đông quan niệm “Thận là cái gốc tiên thiên, chứa tinh chất của sinh sản và tinh chất của lục phủ ngũ tạng”. Khi qua giờ Thân cơ thể hạ hỏa thải độc, giờ Dậu đến chính là Thận tới lúc thu về tinh hoa. Lúc này không thích hợp cho những hoạt động mạnh, cũng không hợp uống nước nhiều.

Vào giờ này việc của bạn là trở về bên gia đình sum họp, nếu như bạn muốn có “2 trái bầu dục” khỏe thì bạn không nên đi nhậu cả lít bia vào khung giờ này.

Giờ Tuất (19 – 21 giờ): Thiếu âm Tâm bào kinh vượng, giảm áp lực để tim dễ chịu.

“Tâm bao kinh là lớp da mỏng bên ngoài tim, bên cạnh có mạch, đường thông khí huyết. “Tà” không được vào, nếu không tim sẽ tổn thương”. Tâm bào kinh vào giờ Tuất vượng nhất, giúp loại bỏ những nhân tố gây bệnh xung quanh tim để tim đạt trạng thái tốt nhất.

Lúc này cần giữ tâm trạng đặc biệt thoải mái, có thể đọc sách, nghe nhạc, đi spa, khiêu vũ… để thả lỏng tâm trạng, giải tỏa áp lực. Hãy nghe những bản nhạc du dương, những giai điệu vui vẻ có như vậy trái tim của bạn mới vui vẻ được. Đây là lúc “hạt giống tâm hồn hấp thu dinh dưỡng để nảy nở” vì thế đừng “tưới’ cho “hạt giống” của bạn những điều tiêu cực.

Giờ Hợi (21 – 23 giờ): Thiếu dương Tam tiêu kinh vượng, là giờ thông bách mạch.

Tam tiêu là đường đi của nguyên khí, trải dài khắp ‘3 miền” chủ về khí và thông điều nước. Giờ Hợi Tam tiêu có thể thông bách mạch, vì thế ngủ vào giờ này là cách dưỡng sinh rất tốt, có lợi cho sức khỏe và giữ dung nhan.

Đặc điểm chung của nhiều người già là ngủ vào giờ Hợi. Người hiện đại nếu không thể ngủ vào giờ này thì nên nghe nhạc, đọc sách, xem phim, luyện yoga. Tuy nhiên tốt nhất là không để qua giờ hợi mới ngủ. Cho dù bạn chưa buồn ngủ cũng hãy lên giường nhắm mắt dưỡng thần. Ngày nào cũng vậy bạn sẽ hình thành thói quen và thay đổi đồng hồ sinh học để có thể đi ngủ vào đúng giờ Hợi. Bạn muốn trường thọ, muốn trẻ mãi, muốn chậm lão hóa nhớ nhé ngủ vào giờ Hợi.

Giờ Tý (23 – 1 giờ): Thiếu dương Đởm kinh vượng.

Lý luận Đông y cho rằng: “Khí dư của gan tiết vào mật, tụ lại thành tinh (dịch mật)”. Người ngủ trước giờ Tý thì mật hoàn thành trao đổi chất. Dịch mật sung túc thì não bộ tỉnh táo. Người ngủ trước giờ Tý thì sáng dậy đầu óc minh mẫn, khí sắc hồng hào, không bị thâm quầng mắt. Ngược lại, trong giờ Tý không ngủ thì khí sắc nhợt nhạt, thâm vành mắt.Ngoài ra, vì dịch mật thải độc không tốt nên dễ kéo theo kết tinh, kết thạch (sỏi mật). Khi bạn còn chong đèn vào giờ này lâu dần sẽ tổn thương Đởm khí và rồi vào 1 sáng tinh sương bạn tỉnh dậy sẽ thấy miệng có vị ngăm đắng. Nếu bạn bị Trào ngược dạ dày thì lời khuyên là tuyệt đối không đi ngủ muộn sau 22h.

Giờ Sửu (1 – 3 giờ): Quyết âm Can kinh vượng.

Theo lý luận Đông y: can tàng huyết, khi ngủ máu về can. Nếu giờ Sửu không ngủ thì gan tiếp tục phải chuyển vận năng lượng kích thích tư duy và hành động, việc trao đổi chất bị ảnh hưởng. Vì thế trước giờ Sửu không đi vào giấc ngủ thì sắc mặt xanh xám, tâm trạng uể oải, dễ bị bệnh gan và mặt đốm rỗ. Chứng trào ngược dạ dày thực quản có 1 nguyên nhân từ sự bất hòa giữa can và tỳ vị, khí can phạm vị gây ra chứng này.

Bạn muốn thoát khỏi chứng trào ngược hãy nhớ vào giờ Sửu nhất thiết bạn phải đang say giấc rồi. Nếu không hãy uống ly nước ấm hoặc cốc sữa nóng cho cơ thể dễ chịu và để phổi không bị khô.

“BẾ TINH, DƯỠNG KHÍ, TỒN THẦN

THANH TÂM – QUẢ DỤC, THỦ CHÂN, LUYỆN HÌNH”

BS Thanh Mai

Bài viết Phép dưỡng sinh giúp nâng cao sức khỏe và kéo dài tuổi thọ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.