Bệnh vảy nến là gì?

Trước hết bạn cần biết bệnh vảy nến là một bệnh da liễu mạn tính chiếm tỷ lệ 5-7% số bệnh nhân đi khám tại các phòng khám chuyên khoa.

Bệnh đặc trung bởi các tổn thương ở da với hình ảnh dát đỏ có ranh giới rõ ràng với vùng da lành, trên mặt có phủ vảy da trắng dễ bong tróc. Các vùng da tổn thương có kích thước và hình dạng khác nhau, sờ mềm, không thâm nhiễm, không đau.

Ngoài các tổn thương trên da, vảy nến có thể có thể có biểu hiện ở các cơ quan khác như móng, khớp, niêm mạc…

Vảy nến có bị lây không? Bệnh vảy nến lây qua đường nào?

Có 2 vấn đề gặp ở người bệnh vảy nến khiến mọi người đặt ra câu hỏi bệnh vảy nến có bị lâu không?

• Thứ nhất: Vùng da tổn thương trong bệnh vảy nến có sự mở rộng về diện tích về mặt da bị bệnh. Tình trạng này rất thường gặp ở người điều trị không tốt hoặc không điều trị.
• Thứ 2: Trong gia đình có nhiều người cùng mắc bệnh vảy nến

Cần khẳng định ngay rằng vảy nến không do virus hay vi khuẩn gây ra. Đây là bệnh da không lây từ người sang người. Chính vì không lây nên đương nhiên không có đường lây truyền. Do vậy người khỏe mạnh hoàn toàn có thể tiếp xúc với người bệnh thậm chí ôm ấp, cầm tay, ăn uống chung… mà không cần lo lắng.

Là bệnh không lây nhưng trong gia đình lại có nhiều người cùng mắc bệnh. Điều này được lý giải bởi yếu tố di truyền.

Mặc dù không phải là bệnh lạ hiếm gặp song cho đến nay người ta vẫn chưa hiểu rõ về nguyên nhân gây bệnh vảy nến. Các nhà khoa học cho rằng đây là một rối loạn miễn dịch có liên quan đến yếu tố di truyền đa gen. Có khoảng 30-50% các bệnh nhân có người thân trong gia đình mắc bệnh. Những người có sự mất cân bằng một số gen HLA có nguy cơ cao mắc bệnh vảy nến (HLA – Cw6, HLA – B13, HLA – B17…)

Những người mang gen chưa chắc đã mắc bệnh tuy nhiên nếu bị các yếu tố nguy cơ tác động thì có thể khởi phát bệnh vảy nến. Một số yếu tố là tác nhân gây khởi phát các đợt tiến triển như stress, nhiễm khuẩn, chấn thương, rối loạn nội tiết, một số thuốc điều trị… dẫn đến tình trạng tăng sản tế bào biểu bì sinh ra vảy nến.

Những người chưa bao giờ thấy bệnh vảy nến trước đó thường cho rằng đây là bệnh truyền nhiễm, khi gãi các vảy da tróc ra cũng sẽ khiến bệnh lây lan sang các vùng da khác hoặc lây sang người khác.

Việc diện tích da bị tổn thương lan rộng là do hệ thống miễn dịch gây ra bệnh vảy nến đang trở nên tồi tệ hơn hay nói cách đơn giản là bệnh đang nặng lên chứ không phải một sự lây lan.

Tùy vào thể bệnh vảy nến mà người bệnh có thể bị tổn thương da nhiều vùng trên cơ thể như khuỷu tay, da đầu, đầu gối… Thậm chí  dạng vảy nến ban đỏ lan rộng trên phần lớn cơ thể tạo ra các mảng đỏ tươi. Loại vảy nến này thường khá nguy hiểm đe dọa tính mạng.

Những yếu tố kích hoạt sự lan rộng của tổn thương thường liên quan đến việc điều trị như điều trị không tốt, không điều trị. Bên cạnh đó tình trạng này có thể gặp trong các trường hợp mắc các rối loạn miễn dịch khác, hút thuốc lá, chấn thương da…

Kết luận

Vảy nến là bệnh không lây nhưng có yếu tố di truyền và dễ bị các tác nhên bên ngoài cũng như trạng thái stress kích thích khởi phát đợt tiến triển. Người bệnh nên giữ tinh thần thoải mái, hạn chế các chấn thương ngoài da, tuân thủ phác đồ điều trị của bác sỹ để duy trì trạng thái ổn định của bệnh vảy nến tránh các biến chứng nguy hiểm.

BS Thanh Mai 

Bài viết Vảy nến có bị lây không? Bệnh vảy nến lây qua đường nào? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Mùa đông

Mùa đông có lẽ là mùa mà người bệnh vảy nến ghét nhất trong năm, tạo ra nhiều khó khăn trong việc kiểm soát và điều trị vảy nến. Không khí lạnh và khô khiến da dễ mất nước, các tổn thương da tiến triển nặng với nhiều vùng bong tróc vảy, tăng cảm giác ngứa.

• Bạn có thể làm ẩm da để làm giảm các triệu chứng của bệnh vảy nến. Bạn cần một loại kem dưỡng ẩm cao, khả năng dưỡng ẩm cao ngay cả thời tiết lạnh khô của mùa đông. Tuy nhiên bạn cần chắc chắn rằng loại kem bạn đang dùng không có thành phần chất tạo màu (thuốc nhuộm), nước hoa bởi đây là những loại chất này có thể làm nặng thêm tình trạng tổn thương da.
• Bạn cũng nên chủ động giữ ấm cơ thể bằng cách mặc nhiều lớp quần áo. Chất liệu vải cotton được coi là loại phù hợp với làm da của người bệnh vảy nến. Các loại vải len, tơ nhân tạo, polyester có thể khiến da bạn bị cọ sát nhiều, khô đỏ và ngứa hơn.
• Nơi ở và làm việc bạn cũng nên sử dụng các máy tạo độ ẩm, máy phun sương nhất là khi bạn sử dụng điều hòa.
• Nên tắm nhanh bằng nước ấm, không nên tắm nước quá nóng, nên sử dụng sữa tắm, sữa rửa mặt tăng độ ẩm thay vì xà phòng.

Mùa xuân

Mùa xuân thời tiết thường ấm áp, độ ẩm tương đối cao vì thế các triệu chứng ngoài da của bệnh vảy nến cũn thuyên giảm.

Bạn có thể không cần kem dưỡng ẩm cao nhưng vẫn nên lựa chọn loại kem dưỡng da tốt và nên sử dụng chúng vào nhiều thời điểm trong ngày đặc biệt là sau khi tắm.

Mặc dù thời tiết mùa xuân đem lại những điều tích cực cho làn da tuy nhiên đây ại là mùa khởi phát của các bệnh dị ứng. Dị ứng phấn hoa là một trong số các dị nguyên gây dị ứng ở nhiều người. Nếu bạn có cơ địa dị ứng nên chủ động sử dụng các thuốc kháng histamine để ngăn chặn triệu chứng dị ứng sớm. Phấn hoa không chỉ gây hắt hơi, sung huyết niêm mạc mũi… nó còn gây ngứa da và chàm ở một số người. Đây có thể là một sự kết hợp mang nghĩa tiêu cực ở người bệnh vảy nến.

Mùa hè

Không khí mùa hè dường như đem lại nhiều lợi ích cho làn da dù bạn có hay không bị bệnh vảy nến, bởi nhiệt độ và độ ẩm của mùa hè giúp làm giảm khô và ngứa da.

Mùa hè mọi người thường tổ chức các hoạt động ngoài trời. Việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mức độ vừa phải là một sự lựa chọn tốt. Tuy nhiên nếu bạn có dự định ở dưới ánh nắng mặt trời lâu hơn 15 phút bạn nên thoa kem chống nắng phổ rộng. Bị cháy nắng có thể làm các triệu chứng bệnh vảy nến của bạn trở nên tồi tệ.

Việc hoạt động ngoài trời cũng đem lại những rủi ro nhất định liên quan đến sự tiếp xúc với côn trùng. Vết cắn từ các loại côn trùng có thể khiến cho tổn thương da lâu lành và dễ bị nhiễm trùng. Bạn nên xịt thuốc chống côn trùng để bảo vệ bản thân. Nên chọn các loại thuốc xịt không chứa DEET bởi hoạt chất Diethyltoluamide có thể gây kích ứng da, đỏ da, phát ban, mụn rộp…

Bơi lội là một lựa chọn thông thái cho các hoạt động thể thao vào mùa hè dành cho người bệnh vảy nến. Nên tắm biển vì nước muối ít gây kích ứng da hơn nước có thành phần clo. Trường hợp bơi lội tại các bể bơi, bạn nên tắm lại bằng nước sạch ngay sau khi bơi. Không nên bơi tại các bể nước nóng hoặc suối nước nóng.

Mùa thu

Tùy thuộc vào nơi bạn sống mà nhiệt độ mùa thu có sự khác biệt. Tuy nhiên đa phần các vùng lãnh thổ mùa thu cũng có sự giảm nhiệt đáng kể song độ ẩm vẫn được duy trì ở mức làn da có thể chấp nhận. Hãy thủ sẵn cho mình loại kem dưỡng da phù hợp với làn da bạn đồng thời cũng nên hạn chế tắm nước nóng hoặc mặc quần áo dày vì điều này làm tăng kích ứng da.

Thời tiết mùa thu khá mát mẻ và phù hợp với các bài tập yoga hoặc thiền để giúp bạn thư giãn hơn, giảm căng thẳng và hạn chế được các đợt bùng phát của vảy nến.

Mùa thu đông cũng là thời điểm của cúm và cảm lạnh. Bạn nên chủ động nâng cao sức đề kháng của hệ thống miễn dịch bằng cách ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi và rửa tay thường xuyên. Tiêm vắc xin phòng cúm là giải pháp an toàn và hiệu quả bảo vệ bạn vào thời điểm giao mùa.

Thời tiết biến đổi, làn da của bạn cũng sẽ thay đổi theo. Bằng cách tìm hiểu rõ đặc điểm thời tiết theo mùa và chủ động phòng ngừa các bệnh thường gặp, sử dụng các mẹo được hướng dẫn ở trên kết hợp với việc nâng cao hệ miễn dịch của cơ thể sẽ giúp người bị vảy nến tránh được các đợt bùng phát bệnh. Điều quan trọng là bạn cần duy trì điều trị, theo dõi cơ thể và báo ngay với bác sỹ điều trị về những biến đổi tiêu cực của cơ thể để có thể kịp thời xử trí sớm. 

Link tham khảo: https://www.healthline.com/health/psoriasis/seasons

BS Thanh Mai

Bài viết Thời tiết thay đổi người bệnh vảy nến nên làm gì? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.