1. Nguyên nhân gây bệnh trào ngược dạ dày thực quản do thực quản

Theo các chuyên gia thì chúng ta có thể chia nguyên nhân gây bệnh trào ngược dạ dày thực quản thành 3 nhóm chính: nguyên nhân từ thực quản, từ dạ dày và các ảnh hưởng từ cơ quan khác trong cơ thể. Trong đó nguyên nhân bắt nguồn từ cơ thắt thực quản là nguyên nhân trực tiếp.

– Suy cơ thắt dưới thực quản

Cơ thắt dưới thực quản là cơ thấp nhất của thực quản nối với dạ dày. Bình thường cơ thắt dưới thực quản chỉ giãn mở ra khi nuốt, sau đó sẽ co thắt và đóng kín ngăn không cho dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Tuy nhiên, vẫn có lúc trương lực cơ bị giảm và dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Khi có sự trào ngược của dịch dạ dày lên thực quản, dịch nhày thực quản với bicarbonat và nước bọt do có tính kiềm sẽ trung hòa axit của dịch vị làm giảm hoặc mất sự kích thích của dịch vị lên niêm mạc thực quản. Nhu động của thực quản sẽ đẩy dịch trào ngược trở xuống dạ dày. Khi bị suy cơ thắt dưới thực quản sẽ dẫn đến bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

Các yếu tố gây suy cơ thắt thực quản: Rối loạn nhu động thực quản, giảm tiết nước bọt (hút thuốc lá,..), các thuốc kích thích β thụ cảm, ức chế α, kháng tiết choline, theophylline; các chất cafein, rượu, thuốc lá, chocolate hay thức ăn nhiều mỡ.

– Thoát vị hoành

Cơ hoành là một cơ dẹt hình vòm phân chia khoang ngực và khoang bụng. Khi cơ hoành co làm tăng cường sức mạnh cho cơ thắt dưới thực quản ngăn cản trào ngược dạ dày thực quản. Khi bị thoát vị hoành, một phần dạ dày chui lên cơ hoành. Lúc này cơ thắt dưới thực quản không nằm cùng mức với cơ hoành nên dễ xảy ra trào ngược.

2. Nguyên nhân tại dạ dày

Ứ đọng thức ăn tại dạ dày là nguyên nhân cơ bản gây ra trào ngược dạ dày. Cơ chế chung của các tổn thương dạ dày là làm cho các chất trong dạ dày chậm lưu thông xuống ruột từ đó làm tăng áp lực trong dạ dày.

Một số tổn thương dạ dày thường gặp có liên quan đến bệnh trào ngược bao gồm:

• Viêm dạ dày
• Hẹp môn vị
• Ung thư dạ dày

3. Một số nguyên nhân khác dẫn đến trào ngược dạ dày thực quản

– Stress làm tăng tiết cortisol:

Cortisol làm tăng axit trong dạ dày, làm tăng trương lực co bóp của dạ dày, đẩy dịch dạ dày trào ngược lên thực quản. Stress làm rối loạn nhu động thực quản khiến cho cơ thắt thực quản trở nên nhạy cảm, việc giãn mở cơ xảy ra thường xuyên và kéo dài làm dịch vị trào ngược lên thực quản.

– Thói quen ăn uống không lành mạnh:

Ăn quá no, ăn đêm, ăn hoa quả có tính axit (cam, chanh…) khi đói, ăn đồ ăn nhanh, chiên rán… gây áp lực cho trương lực của cơ thắt thực quản, dẫn đến cơ này bị yếu, đóng mở bất thường, gây chứng trào ngược.

– Những yếu tố bẩm sinh:

Cơ thắt thực quản dưới yếu, bệnh nhân bị sa dạ dày, hay có thoát vị cơ hoành, chấn thương tai nạn…Trào ngược dạ dày ở trẻ nhỏ thường được cho là sinh lý bình thường với triệu chứng điển hình là nôn trớ. Triệu chứng này sẽ giảm dần khi trẻ lớn hơn và sẽ mất hẳn khi trưởng thành.

– Béo phì:

Cân nặng gây áp lực lên dạ dày và cơ thắt thực quản dưới khiến trương lực yếu đi, vì thế axit dạ dày và các chất dễ trào ngược hơn.

– Yếu tố di truyền

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một thành phần di truyền trong nhiều trường hợp GERD, đôi khi có thể là do di truyền các vấn đề về cơ hoặc cấu trúc trong thực quản hoặc dạ dày. Một nghiên cứu cho thấy rằng một biến thể DNA được gọi là GNB3 C825T xuất hiện ở những người tham gia nghiên cứu mắc GERD, nhưng nó không có ở nhóm đối chứng không bị GERD.

Yếu tố di truyền cũng đóng một vai trò lớn trong việc bệnh nhân dễ bị Barrett thực quản, một tình trạng tiền ung thư do trào ngược dạ dày thực quản rất nặng. Một nghiên cứu cho thấy GERD, Barrett thực quản và ung thư thực quản đều có sự trùng lặp về gen đáng kể .

– Xơ cứng bì

Rối loạn tự miễn dịch này, trong đó hệ thống miễn dịch tấn công các tế bào khỏe mạnh trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc GERD. Nhiều người lo lắng về vấn đề này cũng bị GERD vì thực quản là cơ quan thường bị ảnh hưởng nhất trong bệnh xơ cứng bì.

– Bệnh hen suyễn  

Hơn 75% người bị bệnh hen suyễn được cho là cũng bị GERD. Không ai thực sự biết liệu bệnh hen suyễn có gây ra GERD hay ngược lại. Có một vài lý do giải thích cho điều này.

• Thứ nhất là cơn ho kèm theo cơn hen suyễn có thể dẫn đến thay đổi áp lực lồng ngực và ổ bụng có thể gây trào ngược.
• Thứ hai: Nhiều loại thuốc điều trị hen suyễn làm giãn đường thở, làm giãn cơ thắt dưới thực quản và dẫn đến trào ngược.

Cả hai lý do trên đều làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh nhưng thật may là điều trị GERD thường cũng giúp giảm các triệu chứng hen suyễn.

– Phụ nữ mang thai  

Sự gia tăng của các hormone estrogen và progesterone trong thời kỳ mang thai làm giãn cơ thắt dưới thực quản, cộng với việc bụng bầu ngày càng nở ra của bạn sẽ gây áp lực nhiều hơn lên bụng của bạn. Do đó, phụ nữ mang thai bị ợ chua là điều khá bình thường, có thể dẫn đến GERD. 

– Người hút thuốc: 

Hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc cũng được coi là nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phát triển GERD. Có nhiều cách mà hút thuốc có thể dẫn đến chứng ợ nóng , chẳng hạn như giảm lượng nước bọt tiết ra, khiến dạ dày của bạn trống rỗng chậm hơn và tạo ra nhiều axit hơn trong dạ dày. Bỏ thuốc lá có lẽ là một trong những điều tốt nhất bạn có thể làm để giảm bớt các triệu chứng hoặc giảm nguy cơ phát triển trào ngược ngay từ đầu.

– Bệnh Celiac:  

Những người bị bệnh celiac dường như có tỷ lệ GERD cao hơn nhiều so với dân số chung, đặc biệt là khi họ mới được chẩn đoán. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn không có gluten làm giảm đáng kể các triệu chứng của GERD. Các chuyên gia không chắc liệu việc tiêu thụ gluten có gây ra GERD hay GERD là một tình trạng liên quan của bệnh celiac. Đôi khi GERD không xảy ra cho đến khi một người được chẩn đoán mắc bệnh celiac, điều này cho thấy rằng có thể có thứ gì khác gây ra bệnh.

– Chế độ ăn uống:

Ăn nhiều cùng một lúc, đặc biệt nếu bạn nằm ngay sau ăn và ăn ngay trước khi đi ngủ đều làm tăng nguy cơ phát triển trào ngược axit, có thể dẫn đến GERD. Thử ăn các bữa nhỏ hơn, thường xuyên hơn và không ăn trong vài giờ trước khi đi ngủ.

– Liệu pháp thay thế hormone: 

Phụ nữ đang điều trị liệu pháp thay thế hormone có nhiều khả năng bị GERD hơn . Bạn sử dụng nó càng lâu và liều lượng estrogen càng cao thì nguy cơ càng cao. 

– Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Những người dùng một số loại thuốc và chịu tác dụng phụ của chúng như một số thuốc chữa bệnh hen suyễn, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc kháng histamin, thuốc an thần, và thuốc chống trầm cảm.

Cho dù trào ngược dạ dày thực quản nguyên nhân gây bệnh là gì thì chúng cũng có chung một cơ chế gây bệnh là tác động trực tiếp làm yếu cơ thắt dưới thực quản hoặc gián tiếp làm gia tăng áp lực lên cơ thắt thực quản. Mọi biện pháp làm khỏe cơ thắt hoặc làm giảm áp lực lên cơ thắt đều có giá trị to lớn đối với hiệu quả điều trị bệnh GERD.

BS Thanh Mai

Bài viết Trào ngược dạ dày thực quản nguyên nhân gây bệnh là gì? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Tác động của chế độ ăn và thói quen sinh hoạt lên triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là bệnh lý phổ biến trong đó triệu chứng của bệnh nhân khá đa dạng nhưng gặp nhiều nhất là chứng nóng rát sau xương ức và có cảm giác dịch hoặc thức ăn trào lên. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt đối với bệnh lý này rất quan trọng và là bước đầu tiên trong quá trình quản lý toàn diện nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Trên thực tế lâm sàng, có nhiều trường hợp để điều trị dứt điểm triệu chứng gặp nhiều khó khăn, phải sử dụng thuốc lâu dài và phối hợp nhiều loại hoặc nhiều phương pháp.

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy trong chế độ ăn, một số loại thức ăn có thể kích thích làm triệu chứng nặng lên cũng như có một số điều chỉnh có thể giúp hạn chế triệu chứng. Béo phì cũng đã được chứng minh làm tăng mức độ nặng của các triệu chứng GERD. Việc thay đổi thói quen sinh hoạt như nằm ngủ kê cao vai đã chứng minh có tác dụng đối với bệnh nhân GERD. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu những điểm quan trọng nhất.

Điều chỉnh chế độ ăn ở người bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Ở các nước phương Tây, tỷ lệ mắc dạ dày thực quản ngày càng tăng được giải thích một phần là do những thay đổi trong thói quen sinh hoạt và ăn uống kích thích các triệu chứng nặng hơn. Mặc dù đã bước đầu có những bằng chứng cho thấy có sự liên quan giữa một số loại thức ăn nhất định như thức ăn nhiều chất béo, đồ dầu mỡ, một số loại đồ uống, những nghiên cứu khách quan với số lượng lớn trên thực tế vẫn chưa được thực hiện. Các bằng chứng hiện tại nghiêng về tầm quan trọng của việc thay đổi thói quen sinh hoạt hơn.

Một số loại hoa quả như cam, cà chua có thể làm một số bệnh nhân có cảm giác triệu chứng nặng hơn. Một nghiên cứu đánh giá nhu động khi bệnh nhân ăn các loại hoa quả này cho thấy dịch acid khiến bệnh nhân mất thời gian để nuốt xuống hơn, cần nhiều nhịp nuốt hơn và thời gian tiêu thức ăn lâu hơn so với nhịp nuốt thông thường. Điều này góp phần giải thích tình trạng triệu chứng GERD ở một số bệnh nhân có thể nặng hơn khi ăn các loại hoa quả, uống các nước hoa quả có tính acid, uống cà phê hoặc nước có gas. Tuy nhiên, trên thực tế, mỗi bệnh nhân sẽ có một số loại thức ăn mà mình cảm thấy khó chịu hơn khi ăn hoặc uống và nên tự điều chỉnh để hạn chế các loại thức ăn hay đồ uống này. Một nghiên cứu cộng đồng đánh giá mức độ tuân thủ của bệnh nhân GERD với hướng dẫn chế độ ăn cho thấy bệnh nhân rất cố gắng tránh một số loại thức uống và hoa quả nhưng không phải tất cả các thức ăn này đểu làm triệu chứng tệ hơn ở tất cả các bệnh nhân.

Chế độ ăn nhiều dầu mỡ đã được chứng minh là một yếu tố nguy cơ của bệnh trào ngược không gây viêm thực quản được định nghĩa là khi bệnh nhân có triệu chứng GERD điển hình nhưng trên hình ảnh nội soi không có tổn thương thực quản (viết tắt là NERD – nonerosive refux disease). Chế độ ăn nhiều chất béo cũng là yếu tố nguy cơ của Barrett thực quản, một bệnh lý mà khi có hình ảnh vùng niêm mạc biến đổi dài trên 3cm được coi là nguy cơ của ung thư thực quản. Trong khi đó, chế độ ăn uống nhiều rau có tác động phòng ngừa những bệnh lý này.

Trên thực tế, những bệnh nhân GERD có thể kèm theo nhiều triệu chứng tiêu hóa khác như chứng khó tiêu. Các thức ăn đóng hộp và rượu đã được nhiều nghiên cứu chứng minh làm tăng mức độ và tần suất xuất hiện triệu chứng khó tiêu. Điều này có thể do trong thức ăn đóng hộp có các thành phần được thêm vào để bảo quản hoặc giữ mùi vị, do pH của thức ăn và do nguyên liệu của hộp. Các thức ăn giàu chất béo khiến cho áp lực của cơ thắt thực quản dưới, được coi là hàng rào bảo vệ sinh lý chống hiện tượng trào ngược, bị giảm đi. Khi bệnh nhân ăn một bữa ăn nhiều chất béo, thời gian thực quản tiếp xúc với dịch acid sẽ nhiều hơn so với ăn bữa ăn thông thường.

Socola cũng là một loại thức ăn có thể làm nặng hơn triệu chứng trào ngược ở một số bệnh nhân. Mặc dù một số nghiên cứu đã chứng minh socola làm giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới và kéo dài hơn thời gian niêm mạc thực quản tiếp xúc với dịch acid từ dạ dày, hiện vẫn chưa có nghiên cứu nào chứng minh được lợi ích cải thiện triệu chứng nếu ngừng ăn socola.

Trên thế giới, các bác sĩ lâm sàng và các nhà dinh dưỡng đã cố gắng để tìm ra những thực đơn giúp cải thiện triệu chứng GERD, đặc biệt đối với những bệnh nhân có nhiều bệnh lý phối hợp. Chẳng hạn những bệnh nhân có cả bệnh lý viêm ruột mạn tính (IBD – inflammatory bowel disease), chế độ ăn không có gluten đã chứng minh có tác dụng cải thiện cả triệu chứng của IBD và GERD. Chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải nhiều rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, hoa quả, cá, dầu ô liu, ít rượu, sản phẩm từ sữa vừa phải và ít thịt đỏ đã chứng minh có ích lợi đối với các bệnh lý tim mạch, ung thư, đái tháo đường. Một nghiên cứu cắt ngang trên 817 bệnh nhân của tác giả Mone và cộng sự cũng đã chứng minh được hiệu quả của chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải trong việc giảm các triệu chứng của GERD. Tại Nhật Bản, các nghiên cứu cũng đã cho thấy chế độ ăn nhiều chất xơ tuy không giúp làm giảm các triệu chứng trào dịch vị nhưng lại giúp cải thiện các triệu chứng liên quan đến rối loạn nhu động ở bệnh nhân GERD như ợ hơi, nhanh đầy sau ăn, nặng tức bụng…

Người trào ngược dạ dày thực quản nên và không nên uống một số loại đồ uống sau

Lựa chọn đồ uống phù hợp có tác động đến triệu chứng GERD.

Các thức uống có cồn có thể làm triệu chứng nặng lên do làm giảm áp lực của cơ thắt thực quản dưới, tăng bài tiết dịch vị do kích thích bài tiết gastrin, giảm vận động của thực quản và chậm quá trình làm trống của dạ dày. Các nghiên cứu đều chỉ ra rượu làm nặng lên triệu chứng của GERD.

Các thức uống không có cồn nhưng nhiều gas cũng làm giảm áp lực nền của cơ thắt thực quản dưới, tăng bài tiết acid và có thể làm triệu chứng đầy bụng và trào ngược tăng. Khi so sánh nước có gas, coca cola bình thường, coca cola kiêng với nước thường, tất cả các loại đồ uống này đều làm giảm áp lực cơ thắt thực quản dưới. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy ở nhóm bệnh nhân GERD mức độ trung bình đến nặng, xu hướng sử dụng các loại đồ uống này tăng hơn so với nhóm khỏe mạnh. Một nghiên cứu đa trung tâm đã chỉ ra việc sử dụng các đồ uống có gas làm nặng thêm triệu chứng trào ngược vào ban đêm. Vì vậy, những bệnh nhân hay bị nặng triệu chứng GERD vào buổi tối hoặc khi ngủ cần được hướng dẫn tránh sử dụng các đồ uống có gas.

Một số thói quen sinh hoạt tác động đến bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Cùng với chế độ ăn, thói quen sinh hoạt có tác động nhiều đến triệu chứng GERD. Các nghiên cứu đã chứng minh những thói quen như ngủ ít, ăn tối muộn và ngủ trong vòng 2 tiếng sau ăn, ăn thêm bữa khuya trước khi ngủ làm triệu chứng trào ngược nặng hơn.

Người bệnh buổi tối nên nằm ngủ kê cao vai để làm giảm thời gian và tần suất dịch vị trào ngược lên thực quản. Khi so với nhóm bệnh nhân vẫn nằm đầu bằng, một số nghiên cứu đã chỉ ra ở nhóm kê cao vai, thời gian làm sạch dịch acid ở thực quản nhanh hơn và bệnh nhân ít có các cơn trào ngược hơn.

Ngược lại, những bệnh nhân nằm nghiêng phải có thể có triệu chứng GERD nặng hơn do ở tư thế này, vị trí của túi acid sẽ gần hơn với vùng nối giữa thực quản và dạ dày. Các bệnh nhân mắc hội chứng ngừng thở khi ngủ thường cũng có triệu chứng trào ngược nặng nề hơn.

Đối với những bệnh nhân béo phì có GERD, giảm cân là chiến lược quan trọng trong việc quản lý triệu chứng GERD. Áp lực ổ bụng tăng ở những bệnh nhân béo phì làm vùng nối giữa thực quản và dạ dày không thể khít được như bình thường (hiện tượng thoát vị hoành). Ngoài ra, béo phì gây những biến đổi trong nhu động thực quản và các nghiên cứu đã chứng minh giảm cân giúp làm giảm thời gian thực quản tiếp xúc với acid. Các tài liệu trong y văn đã tổng kết lại bệnh nhân có chỉ số khối cơ thể (BMI) càng cao, khi đo pH thực quản càng phát hiện nhiều đợt trào ngược dịch acid lên thực quản và tương ứng với trên lâm sàng, bệnh nhân triệu chứng nặng hơn. Nghiên cứu của tác giả Bortoli và cộng sự đã chứng minh giảm cân giúp giảm một loạt các triệu chứng như nóng rát, trào ngược dịch, chứng đau ngực không do tim và ợ hơi. Những bệnh nhân giảm cân bằng chế độ ăn và tập luyện cũng giảm được liều thuốc chống trào ngược phải sử dụng.

Một nghiên cứu lớn trên cộng đồng đã chứng minh thuốc lá làm nặng hơn triệu chứng GERD và cai thuốc lá làm giảm triệu chứng ở những bệnh nhân đang được điều trị thuốc. Điều này cũng phù hợp với nhiều tài liệu y văn trước đây chứng minh sử dụng thuốc lá có liên quan đến các bất thường về nhu động thực quản.

Kết luận

Như vậy, bên cạnh nhìn nhận trào ngược dạ dày thực quản như một bệnh lý cần điều trị thuốc đơn thuần, sự hợp tác giữa bác sĩ và bệnh nhân trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt sẽ giúp tối ưu hóa liều thuốc sử dụng cũng như quản lý toàn diện cải thiện chất lượng sống cho người bệnh và hạn chế các biến chứng của bệnh.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. DeVault KR, Castell DO (2005). Updated guidelines for the diagnosis and treatment of gastroesophageal reflux disease. Am J Gastroenterol, 100(1): 190 – 200.

2. Katz PO, Gerson LB, Vela MF (2013). Guideline for the diagnosis and management of gastroesophageal reflux disease. Am J Gastroenterol, 108(3): 308 – 28.

3. Ai Kubo, Gladys Block, Charles P Quesenberry et al (2014). Dietary guideline adherence for gastroesophageal reflux disease. BMC Gastroenterol, 14: 144.

4. Joel E Richter (2003). Dietary Advice for Patients with GERD. Accessed 20/05/2018: https://www.medscape.com/viewarticle/460314

5. The Cleveland Clinic Foundation (2014). Nutrition Guidelines for the treatment of Gastroesophageal Reflux. Accessed 20/05/2018: https://my.clevelandclinic.org/health/articles/15530-nutrition-guideline…

TS.BS Đào Việt Hằng – Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Bài viết Thay đổi chế độ ăn và thói quen để cải thiện triệu chứng bệnh trào ngược dạ dày thực quản đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

1. Thế nào là trào ngược dạ dày – thực quản?

Bài viết Trào ngược dạ dày thực quản và những điều cần biết đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.

Cơ chế và biểu hiện của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Trong điều kiện bình thường, áp lực trong thực quản cao hơn áp lực trong dạ dày. Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) xảy ra khi các thành phần trong dạ dày (bao gồm thức ăn, acid dạ dày và pepsin) trào ngược lên thực quản. Khi đó, áp lực của thực quản thấp hơn áp lực của dạ dày hoặc khi cơ thắt tâm vị yếu không đóng kín được. Các thành phần trong dạ dày trào ngược gây kích ứng và làm tổn thương niêm mạc thực quản.

Hai triệu chứng chính mà 86% người mắc GERD là ợ nóng và khó tiêu. Ngoài ra, còn có những biểu hiện đầy hơi, đau thượng vị, tăng tiết nước bọt… hoặc có thể đau xuyên qua lưng, lên cổ hoặc hàm. Một số trường hợp khác tăng tiết dịch vị nhiều gây ho có thể nhầm lẫn với các bệnh đường hô hấp, dịch trào ngược có thể vào phổi gây viêm phổi.

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản

Nhiều nguyên nhân phối hợp gây ra trào ngược dạ dày thực quản có thể bao gồm cả nguyên nhân về thể chất và lối sống:

+ Tăng tiết dịch dạ dày, estrogen và progesterone.

+ Tác dụng phụ của thuốc như thuốc điều trị xơ cứng bì, điều trị thoát vị hoành, thuốc chống thừa cân – béo phì.

+ Hút thuốc lá.

+ Dùng thuốc như dopamin, morphin,…

+ Một số thực phẩm đặc biệt.

+ Thực phẩm nhiều chất béo, sô cô la, bạc hà, hạt tiêu, rượu là những thực phẩm có thể gây giảm áp lực cơ thắt tâm vị.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc trào ngược dạ dày thực quản

+ Những người mắc các bệnh mạn tính không lây liên quan đến dinh dưỡng như thừa cân – béo phì, đái tháo đường, dạ dày, hen suyễn.

+ Những người có thói quen hút thuốc lá.

+ Những người làm công việc văn phòng do đặc thù công việc ảnh hưởng đến thói quen sinh hoạt, thường xuyên thức khuya, ít uống nước, ăn quá nhanh, bỏ bữa sáng, ăn nhiều vào bữa tối, bia rượu tiệc tùng và ăn quá nhiều gia vị,…

+ Tình trạng trào ngược acid và thức ăn từ dạ dày lên thực quản không chỉ gây khó chịu, mệt mỏi, giảm chức năng nuốt, ảnh hưởng đến công việc và chất lượng cuộc sống của người bệnh mà còn gây viêm, loét hoặc di chứng hẹp thực quản, lâu dần có thể dẫn đến ung thư thực quản.

Bị trào ngược dạ dày thực quản nên ăn gì? kiêng gì?

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản nhằm đạt được ba mục tiêu chính:

• tăng trương lực của cơ thắt tâm vị,
• giảm tăng tiết acid dạ dày,
• làm sạch các dịch trào ngược trong thực quản.

Trong trường hợp điều trị nội khoa không hiệu quả, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định phẫu thuật.

Hầu hết bệnh nhân đều nhận biết được thực phẩm nào gây triệu chứng trào ngược trầm trọng, do đó, bệnh nhân sẽ chủ động giảm sử dụng thực phẩm đó.

Để giảm dịch acid dạ dày, hạt tiêu, cà phê, rượu nên được hạn chế. Những yếu tố này được xác định gây ra tăng sản xuất dịch vị dạ dày. Ngoài ra, bữa ăn số lượng lớn cũng gây tăng sản xuất acid, làm chậm rỗng dạ dày và tăng nguy cơ trào ngược. Do đó, ăn nhiều bữa với số lượng ít có thể giúp cải thiện triệu chứng.

Thực phẩm được xác định là có nguy cơ gây giảm trương lực cơ thắt cũng nên được hạn chế. Với bệnh nhân thừa cân béo phì, giảm cân nặng là một kế hoạch tích cực trong liệu pháp dinh dưỡng.

Tóm lại, chế độ ăn cho người bị trào ngược thức ăn dạ dày thực quản cần lưu ý:

– Ăn nhiều bữa, không ăn nhiều một lúc nhất là bữa tối, tuyệt đối không ăn bữa khuya.

– Hạn chế các thức ăn, thức uống làm tăng tình trạng bệnh: thực phẩm chua, cay nóng, đồ uống có gas, đồ nóng/lạnh,…

– Về lối sống: hình thành thói quen ăn uống điều độ, duy trì cân nặng hợp lý, không uống rượu bia, không hút thuốc lá, tránh thức khuya và nên ăn cách giờ đi ngủ 2 – 3 tiếng, gối đầu cao khi ngủ,…

Phạm Thị Tuyết Chinh – Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

Bài viết Trào ngược dạ dày thực quản ăn gì kiêng gì? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Vạn Quốc Dược Vương.